الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

395

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

نتيجه خواص ويژه آب و وزن مخصوص اجسامى كه كشتى از آن ساخته شده ، و خاصيت بادها ( در كشتيهاى بادبانى ) و نيروى بخار ( در كشتيهاى موتورى ) و انرژى اتمى ( در كشتيهايى كه با نيروى اتم كار مىكند ) مىباشد . و همه اينها قوا و نيروهايى است كه خدا مسخر انسان ساخته و هر يك از آنها و نيز مجموعه آنها آيتى از آيات الهى است . و براى اينكه توهم نشود كه تنها مركب خداداد كشتيهاست در آيه بعد مىافزايد : « و ما براى آنها مركبهاى ديگرى مانند آن آفريديم » ( * ( وَخَلَقْنا لَهُمْ مِنْ مِثْلِه ما يَرْكَبُونَ ) * ) . مركبهايى كه در خشكى يا در هوا و فضا راه مىرود ، و انسانها و وسائل آنها را بر دوش خود حمل مىكند . گرچه بعضى اين آيه را تفسير به خصوص شتر كرده‌اند كه « كشتى صحرا » نام گرفته ، و بعضى به همه چهار پايان ، و بعضى به هواپيماها و سفينه‌هاى فضايى كه در عصر ما اختراع شده ( و تعبير به « خلقنا » در مورد آنها از اين نظر است كه مواد و وسائل آن قبلا آفريده شده است ) . ولى اطلاق تعبير آيه مفهوم وسيعى را ترسيم مىكند كه همه اينها و غير اينها را فرا مىگيرد . البته در بعضى از آيات قرآن كرارا « انعام » ( چهار پايان ) در كنار « فلك » ( كشتيها ) قرار گرفته است ، مانند وَجَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَالأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ : « از كشتيها و چهار پايان موجوداتى آفريد كه بر آنها سوار مىشويد » ( زخرف - 12 ) و نيز در آيه 80 سوره مؤمن مىخوانيم : وَعَلَيْها وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ : « بر چهار پايان و كشتيها حمل ( سوار ) مىشويد . ولى اين آيات نيز منافاتى با عموميت مفهوم آيه مورد بحث ندارد .