و آن اينكه : قرآن مىخواهد هم اشاره به ميوه هايى كند كه به دون تغيير مورد استفاده قرار مىگيرد ، و هم به انواع غذاهاى مختلفى كه با انجام عملى روى اين ميوه‌ها به دست مىآيد ( در تفسير اول « ما » در جمله ما عملته ايديهم نافيه است و در صورت دوم موصوله ) . در هر صورت ، هدف آن است كه حس حقشناسى و شكرگزارى انسانها را تحريك كند تا از طريق شكرگزارى قدم در مرحله معرفت پروردگار بگذارند ، كه شكر منعم نخستين گام معرفت كردگار است . آخرين آيه مورد بحث سخن از تسبيح و تنزيه پروردگار مىگويد ، خط بطلان بر شرك مشركان كه در آيات گذشته از آن سخن بود مىكشد ، و راه توحيد و يكتا پرستى را به همگان نشان مىدهد ، مىفرمايد : « منزه است كسى كه تمام زوجها را آفريد ، از آنچه زمين مىروياند ، و از خود آنان ، و از آنچه نمىدانند » ! ( * ( سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الأَرْضُ وَمِنْ أَنْفُسِهِمْ وَمِمَّا لا يَعْلَمُونَ ) * ) ( 1 ) . آرى خداوندى كه اينهمه « زوجها » را در پهنه جهان هستى آفريده علم و قدرتش بىانتهاست ، عيب و نقصى در وجودش راه ندارد ، لذا شريك و شبيه و نظير براى او نيست ، و اگر گروهى سنگ و چوبهاى بىجان و مخلوقات ديگرى را

--> ( 1 ) « سبحان » به گفته جمعى از مفسران و علماء ادب « علم » براى « تسبيح » است ، زيرا علم ( اسم خاص ) گاهى براى اشخاص مىباشد و آن را « علم شخص » مىنامند ، و گاهى براى جنس و آن را « علم جنس » مىگويند ، و گاهى براى معنا كه « علم معنى » گفته مىشود ، بنا بر اين مفهومش تنزيه و پاك شمردن خداوند از هر چيزى است كه عيب و نقص باشد ، تنزيهى مناسب مقام با عظمت پروردگار ، و علم در هيچ جا اضافه نمىشود جز در « علم معنى » بعضى نيز گفته‌اند « سبحان » معنى مصدرى دارد ، و مفعول مطلق براى فعل مقدرى است ، و در هر صورت تنزيه الهى را با مؤكدترين وجه بيان مىدارد .