الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
351
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و به دنبال آن هشدار مىدهد كه مراقب باشيد « همه شما سرانجام تنها به سوى او باز مىگرديد » ( * ( وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * ) . يعنى نه تنها سر و كار شما در زندگى اين جهان با او است كه در جهان ديگر نيز تمام سرنوشت شما در دست قدرت او مىباشد ، آرى به سراغ كسى برويد كه در هر دو جهان سرنوشت شما را به دست گرفته . و در سومين استدلال خود به وضع بتها پرداخته ، و اثبات عبوديت را براى خداوند با نفى عبوديت از بتها تكميل مىكند ، مىگويد : « آيا غير از خداوند معبودانى را انتخاب كنم كه اگر خداوند رحمن بخواهد زيانى به من برساند شفاعت آنها كمترين فايده اى براى من نخواهد داشت ، و مرا از مجازات او هرگز نجات نخواهند داد » ( * ( أَ أَتَّخِذُ مِنْ دُونِه آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمنُ بِضُرٍّ لا تُغْنِ عَنِّي شَفاعَتُهُمْ شَيْئاً وَلا يُنْقِذُونِ ) * ) . باز در اينجا از خودش سخن مىگويد تا جنبه تحكم و آمريت نداشته باشد ، و ديگران حساب كار خود را برسند . او در حقيقت انگشت روى بهانه اصلى بت پرستان مىگذارد كه مىگفتند : « ما اينها را به خاطر اين پرستش مىكنيم كه شفيعان ما در درگاه خدا باشند » مىگويد : چه شفاعتى ؟ و چه كمك و نجاتى ؟ آنها خود نيازمند به كمك و حمايت شما هستند ، در تنگناى حوادث چه كارى از آنها براى شما ساخته است ؟ ! تعبير به « الرحمن » در اينجا علاوه بر اينكه اشاره به گستردگى رحمت خداوند و بازگشت همه نعمتها و مواهب به سوى او است ، و اين خود دليلى بر توحيد عبادت مىباشد ، بيانگر اين نكته است كه خداوند رحمن ضرر و زيانى براى كسى نمىخواهد ، مگر اينكه خلافكارى انسان به منتها درجه خود برسد كه او را از محيط گسترده الهى دور و در وادى غضبش گرفتار سازد .