وَ يَتْلُوه شاهِدٌ مِنْه وَمِنْ قَبْلِه كِتابُ مُوسى إِماماً وَرَحْمَةً : « آيا آن كس كه دليل آشكارى از پروردگار خويش دارد و به دنبال آن شاهدى از سوى او مىباشد ، و پيش از آن كتاب موسى كه امام و رحمت بود گواهى بر آن مىدهد ( همچون كسى است كه چنين نباشد ) . اطلاق كلمه « امام » در اين آيه بر تورات به خاطر معارف و احكام و دستورات آن است ، و همچنين به خاطر نشانه‌هاى پيامبر اسلام ص كه در آن آمده ، و در تمام اين امور مىتوانست رهبر و پيشواى خلق باشد بنا بر اين كلمه مزبور در هر مورد متناسب با آن مفهومى دارد . نكته‌ها : 1 - انواع كتابهاى ثبت اعمال از آيات قرآن مجيد چنين استفاده مىشود كه اعمال انسان در چند كتاب ثبت و ضبط مىگردد ، تا به هنگام حساب هيچگونه عذر و بهانه اى براى كسى باقى نماند . نخست « نامه اعمال شخصى » است كه ثبت كننده تمام كارهاى يك فرد در سراسر عمر او است ، قرآن مىگويد : روز قيامت به هر كس گفته مىشود : اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً : « خودت نامه اعمالت را بخوان ، كافى است كه خود حسابگر خويش باشى » ( اسراء - 14 ) . اينجاست كه فرياد مجرمان بلند مىشود و مىگويند : واى بر ما ! اين چه كتابى است كه هيچ گناه كوچك و بزرگى نيست مگر اينكه آن را ثبت و احصا كرده است ؟ ! « يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَلا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها ( كهف - 49 ) . اين همان كتابى است كه « نيكوكاران آن را در دست راست دارند و بدكاران