الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
295
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
« ولى اين حيله گريهاى سوء تنها دامان صاحبانش را مىگيرد » ( و لا يحيق المكر السيئ الا باهله ) . جمله « لا يحيق » از ماده « حاق » به معنى « نازل نمىشود و اصابت نمىكند و احاطه نمىيابد » مىباشد ، اشاره به اينكه حيله گريها ممكن است موقتا دامن ديگران را بگيرد ، ولى سرانجام به سراغ صاحب آن مىآيد ، او را در برابر خلق خدا رسوا و بينوا ، و در پيشگاه الهى شرمسار مىكند ، همان سرنوشت شومى كه مشركان مكه پيدا كردند . در حقيقت اين آيه مىگويد : آنها تنها به دورى كردن از اين پيامبر بزرگ الهى قناعت نكردند ، بلكه براى ضربه زدن به آن از تمام توان و قدرت خود كمك گرفتند ، و انگيزه اصلى آن كبر و غرور و عدم خضوع در مقابل حق بود . در دنباله آيه اين گروه مستكبر مكار و خيانتكار را با جمله پر معنى و تكان دهنده اى تهديد كرده ، مىگويد : « آيا آنها انتظارى جز اين دارند كه گرفتار همان سرنوشت پيشينيان شوند » ؟ ! ( * ( فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الأَوَّلِينَ ) * ) ( 1 ) . اين جمله كوتاه اشاره اى به تمام سرنوشتهاى شوم اقوام گردنكش و طغيان گرى همچون قوم نوح ، و عاد ، و ثمود ، و قوم فرعون است كه هر كدام به بلاى عظيمى گرفتار شدند ، و قرآن بارها به گوشه هايى از سرنوشت شوم و دردناكشان اشاره كرده ، و در اينجا با همين يك جمله كوتاه ، تمام آنها را در مقابل چشم اين گروه مجسم مىسازد . سپس براى تاكيد بيشتر مىافزايد : « هرگز براى سنت الهى تغيير و تبديلى نمىيابى ، و هرگز براى سنت الهى دگرگونى نخواهى يافت » ( * ( فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّه تَبْدِيلًا وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّه تَحْوِيلًا ) * ) .
--> ( 1 ) « نظر » و « انتظار » چنان كه راغب در مفردات مىگويد گاه به يك معنى مىآيد .