غير از آنچه انجام مىداديم « ( * ( وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ ) * ) ( 1 ) . آرى آنها با مشاهده نتائج اعمال سوء خود در ندامت عميقى فرو مىروند ، و از پرده دل فرياد مىكشند ، و تقاضاى محالى مىكنند ، تقاضاى بازگشت به دنيا براى انجام اعمال صالح . تعبير به « صالحا » ( به صورت نكره ) اشاره به اين است كه ما كمترين عمل صالحى انجام نداديم ، و لازمه اش اين است كه اينهمه عذاب و رنج براى كسانى است كه هيچ راهى به سوى خدا در زندگى نداشته‌اند و غرق در عصيان و گناه بودند ، بنا بر اين انجام پاره اى از اعمال صالح نيز ممكن است مايه نجات گردد . تعبير به « نعمل » كه فعل مضارع است و دليل بر استمرار مىباشد نيز تاكيدى بر همين معنى است كه ما پيوسته مشغول اعمال ناصالح بوديم . بعضى از مفسران گفته‌اند : توصيف « صالح » به جمله « كنا نعمل » نكته لطيفى در بر دارد ، و آن اينكه ما اعمال زشت خود را بر اثر تزيين هواى نفس و شيطان اعمال صالح مىپنداشتيم ، الان تصميم داريم بر گرديم و اعمال صالح واقعى غير از آنچه داشتيم بجا آوريم . آرى گناهكار در آغاز كار طبق فطرت پاك انسانى زشتى اعمال خود را درك مىكند ، ولى كمكم به آن خو مىگيرد و قبح آن در نظرش كاسته مىشود ، كمكم از اين فراتر مىرود ، و در نظرش خوب جلوه مىكند ، چنان كه قرآن مىگويد : ( زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ ) « اعمال زشتشان در نظرشان زينت داده شده است » ( توبه - 37 ) . و گاه مىگويد : وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً : « آنها چنين مىپندارند

--> ( 1 ) « يصطرخون » از ماده « صراخ » به معنى فرياد شديدى است كه انسان در مقام استغاثه و طلبيدن يار و ياور براى بر طرف ساختن درد و رنج از دل بر مىكشد .