الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
120
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اين عمل تشويق مىكردند ، و آن را در نظرشان زينت مىدادند ، بنا بر اين مراد از عبادت جن همان اطاعت و پيروى از فرمان و پذيرش وسوسههاى آنها است . فرشتگان ضمن اظهار تنفر و بيزارى و اعلام عدم رضايت به اين كار مىگويند عامل اصلى اين فساد شياطين بودند هر چند ظاهرا ما را پرستش مىكردند ، بايد چهره واقعى اين كار را برملا كرد . و به اين ترتيب عبادت كنندگان را به تمام معنى از خود مىرانند و نوميد مىكنند . نظير اين معنى را در سوره « يونس » نيز داشتيم آنجا كه مىفرمايد : وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكاؤُكُمْ فَزَيَّلْنا بَيْنَهُمْ وَقالَ شُرَكاؤُهُمْ ما كُنْتُمْ إِيَّانا تَعْبُدُونَ : « به خاطر بياور آن روز را كه همه آنها را جمع مىكنيم سپس به مشركان مىگوئيم شما و معبودهايتان در جاى خود باشيد ( تا به حسابتان رسيدگى شود ) سپس آنها را از هم جدا مىكنيم ، و معبودهايشان به آنها مىگويند : شما هرگز ما را عبادت نمىكرديد » ! ( يونس - 28 ) . يعنى شما در حقيقت هوا و هوسها و اوهام و پندارهاى خويش را مىپرستيديد نه ما را ، و از اين گذشته اين عبادت شما نه به امر و فرمان ما بود و نه به رضايت ما ، و عبادتى كه چنين باشد در حقيقت عبادت نيست . به اين ترتيب اميد مشركان در آن روز به نوميدى كامل تبديل مىشود و به وضوح اين حقيقت براى آنها روشن مىگردد كه معبودان آنها كوچكترين گرهى از كارشان نخواهند گشود ، بلكه از آنان متنفر و بيزارند . لذا در آيه بعد به عنوان يك نتيجه گيرى پر معنى مىگويد : « امروز هيچيك از شما نسبت به ديگرى مالك سود و زيانى نيست » ( * ( فَالْيَوْمَ لا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَفْعاً وَلا ضَرًّا ) * ) .