الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
91
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و بعد به وسعت دامنه علم خداوند و شمول آن نسبت به همه چيز مىپردازد . مىفرمايد : « اى مردم از خدا بپرهيزيد » ( * ( يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ ) * ) . « و از روزى بترسيد كه نه پدر بار گناه فرزندش را به دوش مىكشد ، و نه فرزند چيزى از مسئوليت پدر را تحمل مىكند » ( * ( وَاخْشَوْا يَوْماً لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِه وَلا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِه شَيْئاً ) * ) . در حقيقت دستور اول ، توجه به مبدء است ، و دستور دوم توجه به معاد . دستور اول ، نيروى مراقبت را در انسان زنده مىكند ، و دستور دوم احساس پاداش و كيفر را ، و بدون شك كسى كه بداند شخص خبير و آگاهى تمام اعمال او را مىبيند و مىداند و ثبت و ضبط مىكند ، و از سوى ديگر محكمه و دادگاه عدلى براى رسيدگى به تمام جزئيات آن تشكيل مىدهد ، چنين انسانى كمتر آلوده گناه و فساد مىشود . جمله « * ( لا يَجْزِي ) * » از ماده جزا است و « جزا » از نظر لغت به دو معنى آمده يكى پاداش و كيفر دادن در برابر چيزى ( چنان كه گفته مىشود جزاه اللَّه خيرا : خداوند او را پاداش خير داد ) . و ديگرى كفايت كردن و جانشين شدن و تحمل نمودن ، چنان كه در آيه مورد بحث آمده است : * ( لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِه ) * : « هيچ پدرى ، مسئوليت اعمال فرزندش را قبول نمىكند و به جاى او نمىنشيند و از او كفايت نمىكند » . ممكن است هر دو به يك ريشه باز گردد ، چرا كه پاداش و كيفر نيز جانشين عمل مىشود ، و به مقدار آن است ( دقت كنيد ) . به هر حال در آن روز هر كس چنان به خود مشغول است و در پيچ و خم اعمال خويش گرفتار كه به ديگرى نمىپردازد ، حتى پدر و فرزند كه نزديكترين رابطهها را با هم دارند هيچكدام به فكر ديگرى نيستند . اين آيه نظير همان است كه در آغاز سوره حج آمده كه در باره قيامت و زلزله