الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
453
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
او چه دارد كه آسمانها و زمينها و كوهها فاقد آنند ؟ ! انسان موجودى است با استعداد فوق العاده كه مىتواند با استفاده از آن مصداق اتم « خليفة اللَّه » شود ، مىتواند با كسب معرفت و تهذيب نفس و كمالات به اوج افتخار برسد ، و از فرشتگان آسمان هم بگذرد . اين استعداد توأم است با آزادى اراده و اختيار يعنى اين راه را كه از صفر شروع كرده و به سوى بى نهايت مىرود با پاى خود و با اختيار خويش طى مىكند . آسمان و زمين و كوهها داراى نوعى معرفت الهى هستند ، ذكر و تسبيح خدا را نيز مىگويند ، در برابر عظمت او خاضع و ساجدند ولى همه اينها به صورت ذاتى و تكوينى و اجبارى است ، و به همين دليل تكاملى در آن وجود ندارد . تنها موجودى كه قوس صعودى و نزوليش بى انتها است ، و به طور نامحدود قادر به پرواز به سوى قله تكامل است ، و تمام اين كارها را با اراده و اختيار انجام مىدهد « انسان » است ، و اين است همان امانت الهى كه همه موجودات از حمل آن سر باز زدند و انسان به ميدان آمد و يك تنه آن را بر دوش كشيد ! لذا در آيه بعد مىبينيم انسانها را به سه گروه تقسيم مىكند ، مؤمنان ، كفار ، و منافقان . بنا بر اين در يك جمله كوتاه و مختصر بايد گفت : امانت الهى همان قابليت تكامل به صورت نامحدود ، آميخته با اراده و اختيار ، و رسيدن به مقام انسان كامل و بنده خاص خدا و پذيرش ولايت الهيه است . اما چرا از اين امر تعبير به « امانت » شده با اينكه هستى ما ، و همه چيز ما ، امانت خداست ؟ اين به خاطر اهميت اين امتياز بزرگ انسانها است و گرنه باقى مواهب نيز امانتهاى الهى هستند ، ولى در برابر آن اهميت كمترى دارند .