زور و قلدرى و مال و ثروت نامشروع و مكر و فريب بود ، و انتخاب اين دو تعبير در اينجا شايد براى اينست كه تا حدى عذر خود را موجه جلوه دهند و بگو ما تحت تاثير عظمت ظاهرى آنها قرار گرفته بوديم . در اينجا اين دوزخيان گمراه به هيجان مىآيند و مجازات شديد گمراه كنندگان خود را از خدا مىخواهند و مىگويند : « پروردگارا ! آنها را دو چندان عذاب كن » ( عذابى بر گمراهيشان و عذابى بر گمراه كردن ما ! ) ( * ( رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذابِ ) * ) . « و آنها را لعن كن لعن بزرگى » ! ( * ( وَالْعَنْهُمْ لَعْناً كَبِيراً ) * ) . مسلما آنها مستحق عذاب و لعن هستند ولى « عذاب مضاعف » و « لعن كبير » بخاطر تلاش و كوششى است كه براى گمراه كردن ديگران داشته‌اند . جالب اينكه در سوره اعراف هنگامى كه اين پيروان گمراه تقاضاى عذاب مضاعف براى پيشوايان و سردمداران خود مىكنند گفته مىشود لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلكِنْ لا تَعْلَمُونَ : « هم براى آنها عذاب مضاعف است و هم براى شما ، ولى نمىدانيد » ( سوره اعراف آيه 38 ) ( 1 ) . مضاعف بودن عذاب ائمه كفر و ضلال روشن است ، اما مضاعف بودن مجازات اين پيروان گمراه چرا ؟ ! دليلش اين است كه يك عذاب بخاطر گمراهى دارند ، و عذاب ديگرى بخاطر تقويت و كمك ظالمان ، زيرا ظالمان به تنهايى نمىتوانند كارى از پيش

--> ( 1 ) قابل توجه اينكه در آيات مورد بحث « ضعفين » و در آيه سوره اعراف « ضعف » آمده ، ولى با دقت در مفهوم « ضعف » روشن مىشود كه هر دو داراى يك معنى است ! .