الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
391
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
به نظر مىرسد ذكر مىكنيم بعد به سراغ مطالب ديگر مىرويم . ظاهر تعبير « * ( مِنْ بَعْدُ ) * » اين است كه بعد از اين ، ازدواج مجدد براى تو حرام است ، بنا بر اين « بعد يا به معنى » بعد زمانى است يعنى بعد از اين زمان ديگر همسرى انتخاب مكن ، يا بعد از آنكه همسرانت را طبق فرمان الهى در آيات گذشته مخير در ميان زندگى ساده در خانه تو و يا جدا شدن كردى و آنها با ميل و رغبت ترجيح دادند كه به همسرى با تو ادامه دهند ، ديگر بعد از آنها نبايد با زن ديگرى ازدواج كنى . و نيز نمىتوانى بعضى از آنها را طلاق داده ، و همسر ديگرى بجاى او برگزينى ، به تعبير ديگر نه بر تعداد آنها بيفزاى و نه افراد موجود را عوض كن . نكتهها : 1 - فلسفه اين حكم اين محدوديت براى شخص پيامبر ص نقصى محسوب نمىشود و حكمى است كه فلسفه بسيار حساب شده اى دارد ، زيرا : طبق شواهدى كه از تواريخ استفاده مىشود پيامبر اسلام ص از ناحيه افراد و قبائل مختلف تحت فشار بود كه از آنها همسر بگيرد ، و هر يك از قبائل مسلمان افتخار مىكردند كه زنى از آنها به همسرى پيامبر ص در آيد ، حتى چنان كه گذشت بعضى از زنان بدون هيچگونه مهريه ، حاضر بودند خود را به عنوان « هبه » در اختيار آن حضرت بگذارند و بى هيچ قيد و شرط با او ازدواج كنند . البته پيوند زناشويى با اين قبائل و اقوام تا حدى براى پيامبر ص و اهداف اجتماعى و سياسى او مشكلگشا بود ، ولى طبيعى است اگر از حد بگذرد ، خود مشكل آفرين مىشود ، و هر قوم و قبيله اى چنين انتظارى را دارد ، و اگر پيامبر