الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
371
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ازدواج كرديد ، سپس قبل از آميزش آنها را طلاق داديد عده اى براى شما بر آنها نيست كه حساب آنها را نگاه داريد ( * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَما لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَها ) * ) . در اينجا خداوند استثنايى براى حكم عده زنان مطلقه بيان فرموده كه كه اگر طلاق قبل از دخول واقع شود نگاه داشتن عده لازم نيست ، و از اين تعبير به دست مىآيد كه قبل از اين آيه حكم عده بيان شده بوده است . تعبير به « مؤمنات » دليل بر اين نيست كه ازدواج با غير زنان مسلمان به كلى ممنوع است ، بلكه ممكن است اشاره به اولويت آنها بوده باشد ، بنا بر اين با روايت و فتاواى مشهور فقها كه ازدواج موقت با زنان كتابيه را مجاز مىشمرد منافاتى ندارد . ضمنا از تعبير « لكم » و همچنين جمله « تعتدونها » ( عده را محاسبه كنيد ) استفاده مىشود كه عده نگهداشتن زن يك نوع حق براى مرد محسوب مىشود ، و بايد چنين باشد ، زيرا امكان دارد در واقع زن باردار باشد و ترك عده و ازدواج با مرد ديگر سبب مىشود كه وضع فرزند نامشخص گردد و حق مرد در اين زمينه پايمال شود ، گذشته از اينكه نگهداشتن عده فرصتى به مرد و زن مىدهد كه اگر تحت تاثير هيجانات عادى حاضر به طلاق شده باشند مجالى براى تجديد نظر و بازگشت پيدا كنند ، و اين حقى است هم براى زن و هم براى مرد . و اما اينكه بعضى ايراد كردهاند كه اگر عده حق مرد باشد بايد بتوان آن را اسقاط نمود درست نيست ، زيرا در فقه حقوق زيادى داريم كه قابل اسقاط نيست ، مانند حقى كه بازماندگان ميت در اموال او دارند ، و يا حقى كه فقراء در زكات دارند كه هيچيك را نمىتوان با اسقاط كردن ساقط نمود . سپس به حكم ديگرى از احكام « زنانى كه قبل از آميزش جنسى طلاق گرفتهاند »