الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
337
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
امام حسن و امام حسين ع كه آنها را فرزندان پيامبر ص مىخواندند ، گرچه به سنين بالا رسيدند ، ولى به هنگام نزول اين آيه هنوز كودك بودند ، بنا بر اين جمله * ( ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ ) * كه به صورت فعل ماضى آمده است بطور قاطع در آن هنگام در حق همه صادق بوده است . و اگر در بعضى از تعبيرات خود پيامبر ص مىخوانيم « انا و على أبوا هذه الامة » : « من و على پدران اين امتيم » مسلما منظور پدر نسبى نبوده بلكه ابوت ناشى از تعليم و تربيت و رهبرى بوده است . با اين حال ازدواج با همسر مطلقه زيد كه قرآن فلسفه آن را صريحا شكستن سنتهاى نادرست ذكر كرده چيزى نبود كه باعث گفتگو در ميان اين و آن شود ، و يا به خواهند آن را دستاويز براى مقاصد سوء خود كنند . سپس مىافزايد : ارتباط پيامبر ص با شما تنها از ناحيه رسالت و خاتميت مىباشد « او رسول اللَّه و خاتم النبيين است » ( * ( وَلكِنْ رَسُولَ اللَّه وَخاتَمَ النَّبِيِّينَ ) * ) . بنا بر اين صدر آيه ارتباط نسبى را بطور كلى قطع مىكند ، و ذيل آيه ارتباط معنوى ناشى از رسالت و خاتميت را اثبات مىنمايد ، و از اينجا پيوند صدر و ذيل روشن مىشود . از اين گذشته اشاره به اين حقيقت نيز دارد كه در عين حال علاقه او فوق علاقه يك پدر به فرزند است ، چرا كه علاقه او علاقه رسول به امت مىباشد ، آن هم رسولى كه مىداند بعد از او پيامبر ديگرى نخواهد آمد ، و بايد آنچه مورد نياز امت است تا دامنه قيامت براى آنها با دقت و با نهايت دلسوزى پيشبينى كند . و البته خداوند عالم و آگاه همه آنچه را در اين زمينه لازم بوده در اختيار او گذارده ، از اصول و فروع و كليات و جزئيات در تمام زمينهها ، و لذا در پايان آيه مىفرمايد : « خداوند به هر چيز عالم و آگاه بوده و هست » ( * ( وَكانَ اللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً ) * ) .