به معنى ناراحتى درونى از مجازاتى است كه انسان به خاطر ارتكاب گناهان يا تقصير در طاعات انتظار آن را دارد ، و اين حالت براى اكثر مردم حاصل مىشود ، هر چند مراتب آن بسيار متفاوت است ، و مرتبه اعلاى آن جز براى گروه اندكى حاصل نمىشود . اما « خشيت » حالتى است كه به هنگام درك عظمت خدا و هيبت او ، و ترس از مهجور ماندن از انوار فيض او براى انسانى حاصل مىشود ، و اين حالتى است كه جز براى كسانى كه واقف به عظمت ذات پاك و مقام كبرياى او هستند و لذت قرب او را چشيده‌اند حاصل نمىگردد و لذا در قرآن اين حالت را مخصوص بندگان عالم و آگاه شمرده و مىفرمايد : إِنَّما يَخْشَى اللَّه مِنْ عِبادِه الْعُلَماءُ ( 1 ) . پاسخ به يك سؤال - ممكن است گفته شود كه اين آيه با جمله اى كه در آيات قبل گذشت تضاد دارد چه اينكه در اينجا مىگويد : پيامبران الهى تنها از خدا مىترسند و از غير او ترس و واهمه اى ندارند ، ولى در آيات گذشته آمده بود : تو در دل خود چيزى را پنهان مىكردى كه خدا آشكار كرد ، « و از مردم ترس داشتى در حالى كه بايد از خدا بترسى » « * ( وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّه أَحَقُّ أَنْ تَخْشاه ) * » . ولى با توجه به دو نكته پاسخ اين سؤال روشن مىشود : نخست اينكه : اگر پيغمبر ترس و وحشتى داشت به خاطر اين بود كه مبادا شكستن اين سنت براى جمع زيادى قابل هضم و تحمل نباشد و به همين جهت در ايمان خود نسبت به مبانى اسلام متزلزل گردند ، چنين خشيتى در حقيقت به « خشيت از خدا » باز مىگردد . ديگر اينكه پيامبران در تبليغ رسالت الهى هرگز گرفتار ترس و وحشت از كسى نمىشوند ، اما در مسائل زندگى شخصى و خصوصى مانعى ندارد كه از يك

--> ( 1 ) مجمع البحرين ماده خشيت .