د - ميدان بزرگ آزمايش جنگ احزاب ، محك آزمون عجيبى بود ، براى همه مسلمانان و آنها كه دعوى اسلام داشتند ، و همچنين كسانى كه گاه ادعاى بى طرفى مىكردند و در باطن با دشمنان اسلام سر و سر داشتند و همكارى مىكردند . موضع گروه‌هاى سه گانه ( مؤمنان راستين ، مؤمنان ضعيف و منافقان ) در عملكردهاى آنها كاملا مشخص شد ، و ارزشهاى اسلامى كاملا آشكار گشت . هر يك از اين گروه‌هاى سه گانه در كوره داغ جنگ احزاب ، سره و ناسره بودن خود را نشان دادند . طوفان حادثه بقدرى تند بود كه هيچكس نمىتوانست آنچه را در دل دارد پنهان كند ، و مطالبى كه شايد ساليان دراز در شرائط عادى براى كشف آن وقت لازم بود در مدتى كمتر از يك ماه به ظهور و بروز پيوست ! اين نكته نيز قابل توجه است كه شخص پيامبر ص با مقاومت و ايستادگى سرسختانه خود و حفظ خونسردى و توكل بر خدا و اعتماد به نفس ، و همچنين مواسات و همكارى با مسلمانان در حفر خندق و تحمل مشكلات جنگ ، نيز عملا ثابت كرد كه به آنچه در تعليماتش قبلا آورده است ، كاملا مؤمن و وفادار مىباشد . و آنچه را به مردم مىگويد قبل از هر كس خود عمل مىكند . ه - پيكار تاريخى على ( ع ) با عمرو بن عبد ود از فرازهاى حساس و تاريخى اين جنگ ، مقابله ع با قهرمان بزرگ لشگر دشمن ، عمرو بن عبد ود است . در تواريخ آمده است كه لشگر احزاب زورمندترين دلاوران عرب را به همكارى در اين جنگ دعوت كرده بود ، از ميان آنها پنج نفر از همه مشهورتر بودند : « عمرو بن عبد ود » و « عكرمة ابن ابى جهل » و « هبيره » و « نوفل » و « ضرار » .