الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
235
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
لابلاى صفوف مسلمانان بودند ( و تعبير « منكم » گواه بر اين است ) و سعى داشتند مسلمانان ضعيف الايمان را از جنگ باز دارند ، اينها همان « معوقين » بودند . گروه ديگرى كه بيرون از صحنه نشسته بودند از منافقين و يا يهود ، و هنگامى كه با سربازان پيامبر ص برخورد مىكردند مىگفتند به سراغ ما بيائيد و خود را از اين معركه بيرون بكشيد ( اينها همانها هستند كه در جمله دوم اشاره شده است ) . اين احتمال نيز وجود دارد كه اين آيه بيان دو حالت مختلف از يك گروه باشد ، كسانى كه وقتى در ميان مردم هستند آنها را از جنگ باز مىدارند ، و هنگامى كه به كنار مىروند ديگران را به سوى خود دعوت مىكنند . در روايتى مىخوانيم يكى از ياران پيامبر ص از ميدان « احزاب » به درون شهر براى حاجتى آمده بود ، برادرش را ديد كه نان و گوشت بريان و شراب پيش روى خود نهاده ، گفت تو اينجا به خوشگذرانى مشغولى و پيامبر خدا در ميان شمشيرها و نيزهها مشغول پيكار است ؟ ! در جوابش گفت اى ابله ! تو نيز بيا با ما بنشين و خوش باش ! به خدايى كه محمد به او قسم ياد مىكند كه او هرگز از اين ميدان باز نخواهد گشت ! و اين لشكر عظيمى كه جمع شدهاند او و اصحابش را زنده نخواهند گذاشت ! برادرش گفت : دروغ مىگويى ، به خدا سوگند مىروم و رسول خدا ص را از آنچه گفتى با خبر مىسازم ، خدمت پيامبر ص آمد و جريان را گفت در اينجا آيه فوق نازل شد . بنا بر اين شان نزول واژه « اخوانهم » ( برادرانشان ) ممكن است به معنى برادران حقيقى باشد و يا به معنى هم مسلكان ، همانگونه كه در آيه 27 سوره اسراء تبذير كنندگان را برادران شياطين ناميده است ( إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ ) .