مسلمانان كه خود را در برابر اين گروه عظيم ديدند به فرمان پيامبر ص به شور نشستند و قبل از هر چيز با پيشنهاد سلمان فارسى ، اطراف مدينه را خندقى كندند تا دشمن به آسانى نتواند از آن عبور كند و شهر را مورد تاخت و تاز قرار دهد ( و به همين جهت يكى از نامهاى اين جنگ ، جنگ خندق است ) . لحظات بسيار سخت و خطرناكى بر مسلمانان گذشت ، جانها به لب رسيده بود ، منافقين در ميان لشكر اسلام سخت به تكاپو افتاده بودند ، جمعيت انبوه دشمن و كمى لشگريان اسلام در مقابل آنها ( تعداد لشكر كفر را ده هزار ، و لشكر اسلام را سه هزار نفر نوشته‌اند ) و آمادگى آنها از نظر تجهيزات جنگى و فراهم كردن وسائل لازم ، آينده سخت و دردناكى را در برابر چشم مسلمانان مجسم مىساخت . ولى خدا مىخواست در اينجا آخرين ضربه بر پيكر كفر فرود آيد ، صف منافقين را نيز از صفوف مسلمين مشخص سازد ، توطئه گران را افشا كند ، و مسلمانان راستين را سخت در بوته آزمايش قرار دهد . سرانجام اين غزوه - چنان كه شرح آن خواهد آمد - به پيروزى مسلمانان تمام شد ، طوفانى سخت به فرمان خدا وزيدن گرفت ، خيمه و خرگاه و زندگى كفار را در هم ريخت ، رعب و وحشت شديدى در قلب آنها افكند ، و نيروهاى غيبى فرشتگان به يارى مسلمانان فرستاد . قدرتنمائيهاى شگرفى همچون قدرتنمايى امير مؤمنان على ع در برابر عمرو بن عبد ود بر آن افزوده شد ، و مشركان بى آنكه بتوانند كارى انجام دهند پا به فرار گذاردند . آيات هفده گانه فوق نازل شد و با تحليلهاى كوبنده و افشاگرانه خود به عاليترين وجه از اين حادثه مهم براى پيروزى نهايى اسلام و كوبيدن منافقان بهره گيرى كرد .