به منزله مادر « به عنوان مقدمه ، ذكر شده است : مىفرمايد : « پيامبر نسبت به مؤمنان از خود آنها اولى است » ( * ( النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ) * ) . « و همسران او مادران مؤمنين محسوب مىشوند » ( * ( وَأَزْواجُه أُمَّهاتُهُمْ ) * ) . با اينكه پيامبر ص به منزله پدر و همسران او بمنزله مادران مؤمنين هستند ، هيچگاه از آنها ارث نمىبرند ، چگونه مىتوان انتظار داشت كه پسر خوانده‌ها وارث گردند . سپس مىافزايد « خويشاوندان نسبت به يكديگر ، از مؤمنان و مهاجرين ، در آنچه خدا مقرر داشته است اولى هستند » ( * ( وَأُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّه مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهاجِرِينَ ) * ) . ولى با اينحال براى اينكه راه را به كلى به روى مسلمانان نبندد و بتوانند براى دوستان و كسانى كه مورد علاقه آنها هستند چيزى به ارث بگذارند - هر چند از طريق وصيت نسبت به ثلث مال باشد - در پايان آيه اضافه مىكند : « مگر اينكه بخواهيد نسبت به دوستانتان كار نيكى انجام دهيد » اين مانعى ندارد ( * ( إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً ) * ) . و در آخرين جمله براى تاكيد همه احكام گذشته ، يا حكم اخير ، مىفرمايد : « اين حكم در كتاب الهى ( در لوح محفوظ يا در قرآن مجيد ) نوشته شده است » ( * ( كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً ) * ) . اين بود خلاصه تفسير آيه فوق اكنون بايد به شرح هر يك از احكام چهار گانه اى كه در اين آيه آمده است بپردازيم : الف - منظور از اولويت پيامبر نسبت به مؤمنان چيست ؟ قرآن در اين آيه اولويت پيامبر ص را نسبت به مسلمانان بطور مطلق