و آن اينكه عذاب دنيا داراى دو وصف است « كوچك بودن » و « نزديك بودن » و به هنگام تهديد مناسب نيست كه روى كوچك بودن آن تكيه شود ، بلكه بايد روى نزديك بودنش تكيه كرد . و عذاب آخرت ، نيز داراى دو وصف است : « دور بودن » و « بزرگ بودن » و در مورد آن نيز مناسب اين است كه روى « بزرگ بودنش » تكيه شود نه « دور بودنش » ( دقت كنيد ) . تعبير به « لعل » در جمله * ( لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ) * - چنان كه قبلا نيز گفته‌ايم - به خاطر اين است كه چشيدن عذابهاى هشدار دهنده ، علت تامه براى بيدارى نيست ، بلكه جزء علت است ، و نياز به زمينه آماده دارد ، و بدون اين شرط به نتيجه نمىرسد ، و كلمه لعل اشاره به اين حقيقت است . ضمنا از اين آيه يكى از فلسفه‌هاى مهم مصائب و بلاها و رنجها كه از سؤال انگيزترين مسائل در بحث توحيد و خداشناسى و عدل پروردگار است روشن مىگردد . نه تنها در اينجا كه در آيات ديگر قرآن نيز به اين حقيقت اشاره شده است ، از جمله در آيه 94 سوره اعراف مىخوانيم وَما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ : « ما در هيچ شهر و ديارى پيامبرى نفرستاديم مگر اينكه مردم آنجا را گرفتار مشكلات و زيانها ساختيم تا بيدار شوند و به درگاه خدا روى آورند » . و از آنجا كه هر گاه هيچيك از وسائل بيدار كننده ، حتى مجازات الهى سود ندهد راهى جز انتقام پروردگار از اين گروه كه ظالمترين افرادند وجود ندارد ، در آيه بعد چنين مىفرمايد : « چه كسى ستمكارتر است از آن كس كه آيات پروردگارش به او تذكر