و هر كس به گوشه اى پناه مىبرد ، ناگهان ديدم كه پيامبر ص از همه به من نزديكتر است ، خدمتش رفتم عرضكردم : اى رسول خدا ص ! عملى به من بياموز كه مرا وارد بهشت كند ، و از آتش دوزخ دور سازد . فرمود : سؤال بزرگى كردى ، اما پاسخ آن براى كسى كه خدا بر او آسان كرده است مشكل نيست سپس افزود : تعبد اللَّه و لا تشرك به شيئا و تقيم الصلاة المكتوبة و تؤدى الزكاة المفروضة و تصوم شهر رمضان : « خدا را پرستش كن و چيزى را شريك او قرار نده نمازهاى واجب را انجام ده و زكات واجب - حق مستمندان - را اداء كن و ماه رمضان را روزه بگير » . بعد فرمود : و اگر بخواهى از ابواب خيرات به تو خبر مىدهم عرض كردم اى پيامبر بفرمائيد فرمود : الصوم جنة من النار و الصدقه تكفر الخطيئه و قيام الرجل فى جوف الليل يبتغى وجه اللَّه ثم قرأ هذه الايه * ( تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ ) * : « روزه سپرى است در برابر آتش و انفاق در راه خدا كفاره گناهان است ، و قيام انسان در دل شب براى خشنودى خدا . سپس آيه » تتجافى جنوبهم « را قرائت فرمود » ( 1 ) . گر چه هيچ مانعى ندارد كه آيه مفهوم وسيعى داشته باشد ، هم بيدار ماندن در آغاز شب را براى نماز عشاء شامل شود ، و هم بر خاستن در سحرگاه را براى نماز شب ، ولى دقت در مفهوم « تتجافى » معنى دوم را بيشتر در ذهن منعكس مىكند ، زيرا ظاهر جمله اين است كه قبلا پهلوها در بستر آرام گرفته سپس از آن دور مىشود و اين مناسب قيام در آخر شب براى انجام نماز است ، بنا بر اين دسته اول از روايات از قبيل توسعه در مفهوم و الغاء خصوصيت است . گر چه در باره اهميت اين نماز پر بركت همان چند روايت فوق كافى به نظر مىرسد ، ولى اين نكته قابل ذكر است كه در روايات اسلامى آن قدر اهميت

--> ( 1 ) مجمع البيان ذيل آيات مورد بحث و تفسير نور الثقلين جلد 4 صفحه 229 .