الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
85
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
از امام صادق ع نيز چنين نقل شده است : الترتيل ان تتمكث به و تحسن به صوتك ، و اذا مررت بآية فيها ذكر النار فتعوذ باللَّه من النار و اذا مررت بآية فيها ذكر الجنة فاسئل اللَّه الجنة : « ترتيل آنست كه آيات را با تانى بخوانى و با صداى زيبا و هنگامى كه به آيه اى برخورد مىكنى كه در آن سخن از آتش دوزخ است به خدا پناه بر ، و هنگامى كه به آيه اى مىرسى كه در آن بيان بهشت است از خدا بهشت را بطلب ( خود را به اوصاف بهشتيان متصف كن و از صفات دوزخيان بپرهيز ) ( 1 ) . 4 - تفسير « * ( يُحْشَرُونَ عَلى وُجُوهِهِمْ إِلى جَهَنَّمَ ) * » در اينكه منظور از محشور شدن اين گروه از مجرمان بر صورتشان چيست در ميان مفسران گفتگو بسيار است : جمعى آن را به همان معنى حقيقيش تفسير كردهاند و گفتهاند فرشتگان عذاب آنها را در حالى كه به صورت به روى زمين افتادهاند كشان كشان به دوزخ مىبرند اين از يك سو نشانه خوارى و ذلت آنها است چرا كه آنها در دنيا نهايت كبر و غرور و خود برتربينى نسبت به خلق خدا داشتند ، و از سوى ديگر تجسمى است از گمراهيشان در اين جهان ، چرا كه چنين كسى را كه به اين طريق مىبرند به هيچوجه جلو خود را نمىبيند ، و از آنچه در اطراف او مىگذرد ، آگاه نيست . اما بعضى ديگر آن را به معنى كنائيش گرفتهاند : گاهى گفتهاند اين جمله كنايه از تعلق قلب آنها به دنيا است ، يعنى آنها به خاطر اينكه صورت قلبشان هنوز هم با دنيا ارتباط دارد به سوى جهنم كشيده مىشوند » .
--> ( 1 ) مجمع البحرين ماده رتل . ( 2 ) طبق اين تفسير ، تعبير « * ( عَلى وُجُوهِهِمْ ) * » در حقيقت ، جاى علت را گرفته و مفهوم جمله چنين مىشود « يحشرون الى جهنم لتعلق وجوه قلوبهم الى الدنيا » .