ضعيفتر و كمدرآمدترند و مجبورند جنس خود را با سرمايه داران گردن كلفت معامله كنند سرنوشتى بهتر از اين ندارند . قيمت متاع ، اعم از جنسى را كه مىخرند و جنسى را كه مىفروشند به ميل آن ثروتمندان تعيين مىشود ، پيمانه و وزن نيز در هر حال در اختيار آنها است و اين بينواى مستضعف بايد مانند « مرده اى در دست غسال » تسليم باشد ! . با توجه به آنچه گفتيم : به تعبيرات گوناگون آيات فوق باز مىگرديم : در يك مورد آنها را دستور به ادا كردن حق پيمانه مىدهد ، و در جاى ديگر توزين با ترازوى درست ، و مىدانيم كه سنجش كالاها يا از طريق كيل است و يا وزن ، مخصوصا روى هر يك از اين دو جداگانه انگشت مىگذارد ، تا تاكيد بيشترى باشد بر اين دستور كه در هيچ موردى اقدام به كمفروشى نكنند . تازه كمفروشى هم طرقى دارد ، گاهى ترازو و پيمانه درست است ولى حق آن ادا نمىشود ، و گاه ترازو خراب و پيمانه نادرست و قلابى است ، و در آيات فوق به همه اينها اشاره شده است . پس از روشن شدن اين دو تعبير به سراغ « لا تبخسوا » كه از ماده « بخس » گرفته شده است مىرويم ، و آن در اصل به معنى كم گذاردن ظالمانه از حقوق مردم ، و گاه به معنى تقلب و نيرنگى است كه منتهى به تضييع حقوق ديگران مىگردد ، بنا بر اين جمله فوق داراى معنى وسيعى است كه هر گونه غش و تقلب و تزوير و خدعه در معامله ، و هر گونه پايمال كردن حق ديگران را شامل مىشود . و اما جمله « * ( لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ ) * » با توجه به اينكه « مخسر » به معنى كسى است كه شخص يا چيزى را در معرض خسارت قرار مىدهد ، آن نيز معنى وسيعى دارد كه علاوه بر كمفروشى ، هر عاملى را كه سبب زيان و خسران طرف در معامله بشود در برمىگيرد .