الصالحات « محسوب مىشوند . سپس به عنوان استثناء بر اين سخن مىافزايد : « مگر كسى كه به حضور خدا بيايد در حالى كه قلب سليم ( سالم از هر گونه شرك و كفر و آلودگى به گناه ) داشته باشد » ( * ( إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّه بِقَلْبٍ سَلِيمٍ ) * ) . و به اين ترتيب تنها سرمايه نجاتبخش در قيامت ، قلب سليم است ، چه تعبير جامع و جالبى ؟ تعبيرى كه هم ايمان خالص و نيت پاك در آن وجود دارد ، و هم هر گونه عمل صالح ، چرا كه چنين قلب پاكى ، ثمره اى جز عمل پاك نخواهد داشت ، و به تعبير ديگر همانگونه كه قلب و روح انسان در اعمال انسان مؤثر است اعمال او نيز بازتاب وسيعى در قلب و جان دارد و آن را به رنگ خود - خواه رحمانى يا شيطانى - درمىآورند . سپس به شرح بهشت و دوزخ پرداخته چنين مىگويد : « در آن هنگام بهشت به پرهيزگاران نزديك مىگردد » ( * ( وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ ) * ) ( 1 ) . « و دوزخ براى گمراهان آشكار مىشود » ( * ( وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ ) * ) . اين در حقيقت قبل از ورود آنها به بهشت و دوزخ است كه هر يك از اين دو گروه منظره جايگاه خود را از نزديك مىبينند : مؤمنان مسرور و گمراهان وحشت زده مىشوند ، و اين نخستين برنامه‌هاى پاداش و كيفر آنها است . جالب اينكه نمىگويد : پرهيزگاران را به بهشت نزديك مىكنند ، بلكه مىگويد بهشت را به آنها نزديك مىسازند و اين اشاره به مقام بسيار با عظمت و پرارزش آنها است .

--> ( 1 ) « ازلفت » از ماده « زلفى » ( بر وزن كبرى ) به معنى قرب و نزديكى است .