الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
173
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
بنا بر اين مفهوم آيه چنين مىشود : آنچه به شما وزن و ارزش و قيمت در پيشگاه خدا مىدهد همان ايمان و توجه به پروردگار و بندگى او است . سپس مىافزايد : « شما تكذيب آيات پروردگار و پيامبران خدا كرديد ، و اين تكذيب دامان شما را خواهد گرفت ، و از شما جدا نخواهد شد » ( * ( فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزاماً ) * ) . ممكن است چنين تصور شود كه ميان آغاز و پايان آيه تضادى وجود دارد و يا حد اقل ارتباط و انسجام لازم ديده نمىشود ، ولى با كمى دقت روشن مىشود كه منظور اصلى اين است شما در گذشته آيات خدا و پيامبران او را تكذيب كرديد اگر به سوى خدا نيائيد و راه ايمان و بندگى او را پيش نگيريد هيچ ارزش و مقامى نزد او نخواهيد داشت ، و كيفرهاى تكذيبتان قطعا دامانتان را خواهد گرفت ( 1 ) . از جمله شواهد روشنى كه اين تفسير را تاييد مىكند حديثى است كه امام
--> ( 1 ) آيه فوق از آياتى است كه ميان مفسران بسيار مورد گفتگو است ، و آنچه در تفسير آن گفتيم روشنترين تفسير به نظر مىرسد ، ولى جمعى از مفسران معروف تفسير ديگرى براى آن ذكر كردهاند كه خلاصه اش چنين است : خداوند به شما اعتنايى ندارد چرا كه تكذيب آيات او كرديد ، مگر اينكه شما را دعوت به سوى ايمان مىكند ( طبق اين تفسير « دعائكم » از قبيل اضافه مصدر به مفعول است ، و فاعل آن ضميرى است كه به « ربى » برمىگردد ، اما طبق تفسيرى كه ما انتخاب كرديم دعائكم از قبيل اضافه مصدر به فاعل است و ظاهر اضافه مصدر به ضمير اين است كه اضافه به فاعل باشد مگر قرينه اى بر خلاف پيدا شود ) در اينجا تفسير سومى نيز براى آيه گفته شده است و آن اينكه هدف بيان اين منظور است كه شما نوع بشر كه غالبا راه تكذيب را پيش گرفتهايد نزد خدا ارج و وزنى نداريد مگر به خاطر آن اقليتى همچون « عباد الرحمن » كه به سوى خدا مىآيند و با اخلاص او را مىخوانند ( اين تفسير گرچه از نظر معنى و محتوى صحيح است ولى با ظاهر آيه چندان سازگار نيست چرا كه ضمير در دعاؤكم و كذبتم ظاهرا به يك گروه بازمىگردد نه دو گروه ) ( دقت كنيد ) .