از ماده « عتق » به معنى آزاد شدن از بند رقيت است ممكن است از اين نظر باشد كه خانه كعبه از قيد ملكيت بندگان آزاد است و در هيچ زمانى جز خدا مالكى نداشته است و نيز از قيد سيطره جبارانى همچون ابرهه‌ها آزاد شده است . يكى از معانى « عتيق » گرامى و گرانبها است كه اين مفهوم نيز در خانه كعبه به وضوح ديده مىشود . ديگر از معانى « عتيق » « قديم » است ، چنان كه راغب در مفردات مىگويد : العتيق المتقدم فى الزمان او المكان او الرتبه : « عتيق چيزى است كه از نظر زمان يا مكان و يا مرتبه متقدم باشد » اين نيز روشن است كه خانه كعبه قديميترين كانون توحيد است و به گفته قرآن اولين خانه اى است كه براى انسانها بر پا شده ( آل عمران - 96 ) . به هر حال هيچ مانعى ندارد كه اطلاق اين كلمه بر خانه خدا به ملاحظه تمام اين امتيازات در آن باشد ، هر چند هر يك از مفسران به بخشى از آن اشاره كرده‌اند و يا در روايات مختلف در هر يك به نكته اى اشاره شده است . و اما اينكه منظور از « طواف » در آخرين جمله آيه فوق كدام طواف است در ميان مفسران گفتگو است ( مىدانيم بعد از مراسم عيد قربان در منى ، حجاج بايد دو طواف بجا آورند كه طواف اول را معمولا « طواف زيارت » و طواف دوم را « طواف نساء » مىنامند ) . بعضى از فقهاء و مفسران معتقدند چون لفظ آيه قيد و شرطى ندارد مفهوم آن عام است و شامل طواف زيارت و طواف نساء و حتى طواف عمره هم مىشود ( 1 ) . در حالى كه بعضى ديگر عقيده دارند منظور از آن تنها « طواف زيارت » است كه بعد از بيرون آمدن از احرام حج واجب مىشود ( 2 ) .

--> ( 1 ) كنز العرفان جلد 1 صفحه 271 . ( 2 ) مجمع البيان اين تفسير را ذيل آيه مورد بحث از بعضى از مفسران - بى آنكه نام ببرد - نقل كرده است .