الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

51

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

« آنها هيچيك از فرمانهاى الهى را عصيان نمىكنند و آنچه را كه او دستور داده انجام مىدهند » ( تحريم - 6 ) . 3 - پاسخ به چند سؤال 1 - با توجه به اينكه « * ( مَنْ فِي الأَرْضِ ) * » ، شامل همه انسانها مىشود ، چرا بعد از آن جمله « * ( كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ ) * » آمده است ؟ در پاسخ اين سؤال مىتوان گفت كه اين جمله در حقيقت توضيحى است براى « * ( مَنْ فِي الأَرْضِ ) * » يعنى ساكنان زمين دو گروهند ، گروهى مؤمن و خاضع در برابر خدا و گروهى كافر و متمرد و سركش . اين احتمال را نيز بعضى از مفسران داده‌اند كه تعبير « * ( مَنْ فِي الأَرْضِ ) * » كه جنبه عمومى دارد اشاره به سجود تكوينى است كه همه انسانها حتى كافران جزء جزء وجودشان در آن شركت دارند ، ولى جمله « * ( كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ ) * و . . . » اشاره به سجود تشريعى است كه در آن با هم مختلفند . اين احتمال نيز وجود دارد كه « * ( مَنْ فِي الأَرْضِ ) * » اشاره به فرشتگان ساكن زمين باشد مانند « * ( مَنْ فِي السَّماواتِ ) * » كه اشاره به فرشتگان ساكن آسمانها است ، در حالى كه جمله بعد ، از انسانهاى ساكن زمين سخن مىگويد . 2 - چرا در اين آيه از ساكنان آسمان و زمين ، سخن به ميان آمده نه از خود آسمان و زمين . در پاسخ مىگوئيم آسمانها همان ستارگانند كه در كلمه « نجوم » جمعند ، و ذكر « جبال » ( كوه‌ها ) كه قسمت مهمى از كره زمين را تشكيل مىدهند اشاره به خود زمين است . 3 - بالآخره آخرين سؤال اين است كه چرا « * ( أَ لَمْ تَرَ ) * » ( آيا نمىبينى )