كرديم اما چند بخش از روايات باقى مانده است كه ذكر آنها براى تكميل اين بحث تفسير لازم است : 1 - در كتاب « روضه كافى » از امام صادق ع مىخوانيم كه در تفسير آيه نور فرمود : ان المشكاة قلب محمد ( ص ) ، و المصباح النور الذى فيه العلم ، و الزجاجة قلب على او نفسه : « مشكات قلب محمد است ، و مصباح همان نور علم و هدايت ، و زجاجه اشاره به على ع يا قلب او است كه بعد از رحلت پيامبر اين مصباح در آن قرار گرفت ( 1 ) . 2 - در حديث ديگرى كه در « توحيد صدوق » آمده است چنين مىخوانيم : امام باقر ع فرمود : ان المشكاة نور العلم فى صدر النبى ( ص ) و الزجاجة صدر على . . . و * ( نُورٌ عَلى نُورٍ ) * امام مؤيد بنور العلم و الحكمة فى اثر الامام من آل محمد ، و ذلك من لدن آدم الى ان تقوم الساعة ، فهؤلاء الاوصياء الذين جعلهم اللَّه عز و جل خلفاء فى ارضه و حججه على خلقه ، لا تخلو الارض فى كل عصر من واحد منهم : « مشكات » نور علم در سينه پيامبر ص است و « زجاجه » سينه على ع است ، و « نور على نور » امامانى از آل محمد ص هستند كه يكى بعد از ديگرى مىآيند و با نور علم و حكمت مؤيدند ، و اين رشته از آغاز خلقت آدم تا پايان جهان ادامه داشته و دارد ، اينها همان اوصيايى هستند كه خداوند آنان را خلفاى در زمين قرار داده ، و حجت خويش بر بندگانش ، و در هيچ عصر و زمانى صفحه روى زمين از آنها خالى نبوده است و نخواهد بود » ( 2 ) . 3 - در حديث ديگرى از امام صادق ع « مشكات » به فاطمه ع و « مصباح » به حسن ع و « زجاجه » به حسين تفسير شده است ( 3 ) . البته همان گونه كه قبلا هم اشاره كرديم آيات مفهوم وسيعى دارد كه هر يك از روايات فوق بيان مصداق روشنى از آن است . بى آنكه از عموميت آيه

--> ( 1 و 2 و 3 ) نور الثقلين ذيل آيات مورد بحث ( با كمى تلخيص ) ج 3 صفحه 602 و 603 .