را براى توطئه تشكيل مىدادند . بعضى گفته‌اند كه اين تعبير معمولا در مورد ده تا چهل نفر به كار مىرود ( 1 ) . به هر حال قرآن به دنبال اين جمله به مؤمنانى كه از بروز چنين اتهامى نسبت به شخص پاكدامنى سخت ناراحت شده بودند دلدارى مىدهد كه « گمان نكنيد اين ماجرا براى شما شر است بلكه براى شما خير بود » ( * ( لا تَحْسَبُوه شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ) * ) . چرا كه پرده از روى نيات پليد جمعى از دشمنان شكست خورده و منافقان كور دل برداشت ، و اين بد سيرتان خوش ظاهر را رسوا ساخت ، و چه خوب است كه محك تجربه به ميان آيد تا آنان كه غش دارند سيه رو شوند ، و چه بسا اگر اين حادثه نبود و آنها هم چنان ناشناخته مىماندند در آينده ضربه سختتر و خطرناكترى مىزدند . اين ماجرا به مسلمانان درس داد كه پيروى از شايعه سازان ، آنها را به روزهاى سياه مىكشاند بايد در برابر اين كار به سختى بايستند . درس ديگرى كه اين ماجرا به مسلمانان آموخت اين بود كه به ظاهر حوادث تنها ننگرند ، چه بسا حوادث ناراحت كننده و بد ظاهرى كه « خير كثير » در آن نهفته است . جالب اينكه با ذكر ضمير « لكم » همه مؤمنان را در اين حادثه سهيم مىشمرد و براستى چنين است ، زيرا مؤمنان از نظر حيثيت اجتماعى از هم جدايى و بيگانگى ندارند و در غمها و شاديها شريك و سهيمند . سپس در دنبال اين آيه به دو نكته اشاره مىكند : نخست اينكه مىگويد : « اين هايى كه دست به چنين گناهى زدند ، هر كدام سهم خود را از مسئوليت و مجازات آن خواهند داشت » ( * ( لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الإِثْمِ ) * ) .

--> ( 1 ) در تفسير « روح المعانى » اين معنى از كتاب « صحاح » نقل شده است .