الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

36

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

باز مطلب را از اين فراتر برده مىگويد : « او كسى را مىخواند كه زيانش از نفعش نزديكتر است » ! ( * ( يَدْعُوا لَمَنْ ضَرُّه أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِه ) * ) . چرا كه اين معبودهاى ساختگى در دنيا فكر آنها را به انحطاط و پستى و خرافات سوق مىدهند ، و در آخرت آتش سوزان را براى آنها به ارمغان مىآورند بلكه آن گونه كه در آيه 98 سوره انبياء خوانديم « اين بتها خود آتشگيره‌ها و هيزم جهنمند » ! ( إِنَّكُمْ وَما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّه حَصَبُ جَهَنَّمَ ) . و در پايان آيه اضافه مىكند « چه بد مولا و ياورى هستند اين بتها ، و چه بد مونس و معاشرى » ( * ( لَبِئْسَ الْمَوْلى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ ) * ) . در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه در آيه قبل هر گونه سود و زيان بتها را نفى مىكند اما در اين آيه مىگويد زيانش از نفعش نزديكتر است آيا اين دو با يكديگر سازگار است ؟ در پاسخ بايد گفت : اين در گفتگوها معمول است كه گاه در يك مرحله موجودى را بى خاصيت مىشمرند ، پس از آن ترقى كرده آن را منشا زيان مىدانند درست مثل اينكه مىگوئيم با فلان شخص معاشرت نكن كه نه به درد دين تو مىخورد نه به درد دنيا ، و بعد ترقى مىكنيم و مىگوئيم بلكه مايه بدبختى و رسوايى تو است ، بعلاوه زيانى كه نفى شده زيان به دشمنان آنهاست زيرا آنها قادر نيستند ضررى به مخالفان بزنند ، اما زيانى كه اثبات شده يك زيان قهرى است كه دامان عابدان آنها را مىگيرد . ضمنا صيغه « افعل تفضيل » ( كلمه اقرب ) چنان كه در جاى ديگر هم گفته‌ايم الزاما به معنى وجود صفتى در طرفين مورد مقايسه نيست و اى بسا طرف ضعيفتر اصلا فاقد آن باشد ، مثلا مىگوئيم : يك ساعت صبر و شكيبايى در برابر گناه بهتر از آتش دوزخ است ( هرگز مفهوم اين سخن آن نيست كه آتش دوزخ خوب است