برابر زندگى آخرت ، كه هم نعمتهايش جاويدان است و هم مجازاتهايش نامحدود . سپس براى تاكيد سخن خود ، يا براى اينكه پاسخ دقيقترى گفته باشند ، عرض مىكنند : خداوندا ! « از آنها كه مىتوانند درست بشمارند و اعداد را در مقايسه با يكديگر به خوبى تشخيص دهند سؤال كن » ( * ( فَسْئَلِ الْعادِّينَ ) * ) . ممكن است منظور از « عادين » ( شمرندگان ) همان فرشتگانى باشد كه حساب و كتاب عمر آدميان و اعمال آنها را دقيقا نگاه داشته‌اند ، زيرا آنها بهتر و دقيقتر از هر كس اين حساب را مىدانند . اينجا است كه خداوند به عنوان سرزنش و توبيخ به آنها « مىفرمايد : آرى شما مقدار كمى در دنيا توقف كرديد اگر مىدانستيد » ( * ( قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ) * ) . در واقع آنها روز قيامت به اين واقعيت پى مىبرند كه عمر دنيا در برابر عمر آخرت روز يا ساعتى بيش نيست ، ولى در اين جهان كه بودند آن چنان پرده‌هاى غفلت و غرور بر قلب و فكرشان افتاده بود كه دنيا را جاودانى مىپنداشتند ، و آخرت را يك پندار و يا وعده نسيه ! ، لذا خداوند مىفرمايد : آرى اگر شما آگاهى داشتيد به اين واقعيت كه در قيامت پى برديد در همان دنيا آشنا مىشديد ( 1 ) . در آيه بعد از راهى ديگر ، راهى بسيار مؤثر و آموزنده براى بيدار ساختن اين گروه وارد بحث مىشود و مىگويد : « آيا گمان كرديد كه ما شما را بيهوده

--> ( 1 ) طبق آنچه در بالا گفتيم كلمه « لو » در آيه فوق « شرطيه » است ، و جمله اى نيز در تقدير است و مجموعا چنين مىشود : * ( لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ) * ، علمتم انكم ما لبثتم الا قليلا ولى بعضى از مفسران گفته‌اند كلمه « لو » در اينجا به معنى « ليت » است ، بنا بر اين جمله چنين معنى مىدهد : « اى كاش شما اين مطلب را در دنيا مىدانستيد » .