در حقيقت بحث و جدال علمى در صورتى مىتواند ثمر بخش باشد كه متكى به يكى از اين دلائل گردد ، دليل عقل يا كتاب ، يا سنت . سپس در يك عبارت كوتاه و پر معنى به يكى از علل انحراف و گمراهى اين رهبران ضلالت پرداخته مىگويد : « آنها با تكبر و بى اعتنايى نسبت به سخنان الهى و دلائل روشن عقلى مىخواهند مردم را از راه خدا گمراه سازند » ( * ( ثانِيَ عِطْفِه لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّه ) * ) . « ثانى » از ماده « ثنى » به معنى پيچيدن است و « عطف » به معنى پهلو است ، و پيچيدن پهلو كنايه از بى اعتنايى و اعراض از چيزى است . جمله « ليضل » ممكن است هدف اين اعراض و روىگردانى باشد ، يعنى آنها براى گمراه ساختن مردم آيات و هدايتهاى الهى را به هيچ مىگيرند ، و ممكن است نتيجه آن گردد ، يعنى محصول بى اعتنايى آنها اين است كه مردم را از راه حق باز مىدارند . به هر حال ، سپس كيفر شديد آنها را در دنيا و آخرت به اين صورت تشريح مىكند : « بهره آنها در اين دنيا رسوايى و بدبختى است ، و در قيامت عذاب سوزنده را به آنها مىچشانيم » ( * ( لَه فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَنُذِيقُه يَوْمَ الْقِيامَةِ عَذابَ الْحَرِيقِ ) * ) . و به او مىگوئيم : « اين نتيجه چيزى است كه دستهايت از پيش براى تو فرستاده است » ( * ( ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ يَداكَ ) * ) . « و خداوند هرگز به بندگان ظلم و ستم نمىكند » ( * ( وَأَنَّ اللَّه لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ) * ) . نه كسى را بى جهت كيفر مىدهد ، و نه بر ميزان مجازات كسى بدون دليل