الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
288
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
( * ( حَتَّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذابٍ شَدِيدٍ إِذا هُمْ فِيه مُبْلِسُونَ ) * ( 1 ) . در واقع خداوند دو نوع مجازات دارد « مجازاتهاى تربيتى » و « مجازاتهاى پاكسازى و استيصال » هدف در مجازاتهاى قسم اول آن است كه در سختى و رنج قرار گيرند و ضعف و ناتوانى خود را دريابند و از مركب غرور پياده شوند . ولى هدف در قسم دوم كه در مورد افراد غير قابل اصلاح صورت مىگيرد اين است كه به حكم فرمان آفرينش ريشه كن شوند ، چرا كه در اين نظام حق حيات براى آنها باقى نمانده و اين خارهاى راه تكامل انسانها بايد كنار زده شوند . در اينكه منظور از « * ( باباً ذا عَذابٍ شَدِيدٍ ) * » ( درى از عذاب دردناك ) چيست در ميان مفسران گفتگو است : بسيارى آن را مرگ و سپس عذاب و كيفر قيامت دانستهاند . بعضى ديگر آن را اشاره به قحطى شديدى دانستهاند كه به نفرين پيامبر ص چند سال دامان مشركان را گرفت ، تا آنجا كه مواد غذايى به كلى ناياب شد و مجبور به خوردن اشيايى شدند كه در حال عادى هيچكس حاضر به خوردن آنها نيست . بعضى ديگر آن را اشاره به كيفر دردناكى مىدانند كه در زير ضربات شمشير رزمندگان اسلام در ميدان « بدر » بر سر آنان فرود آمد . اين احتمال نيز وجود دارد كه اين آيه اشاره به گروه خاصى نباشد بلكه يك قانون كلى و همگانى را درباره كيفرهاى الهى بازگو مىكند كه آغازش رحمت است و سپس گوشماليها و كيفرهاى تربيتى ، و سر انجام عذاب استيصال و مجازات نابود كننده ( 2 ) .
--> ( 1 ) « مبلس » از ماده « ابلاس » به معنى اندوهى است كه از شدت حادثه رخ مىدهد و انسان را غالبا به سكوت و حيرت يا نوميدى و ياس مىكشاند . ( 2 ) آيه * ( إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ ) * بالآخره كه قبل از اين آيات است اين تفسير را تاييد مىكند .