و نعمت بيدار نشدند از اين راه بيدار شوند ، ولى اين كار نيز در آنها مؤثر نيست ، زيرا « ما آنها را به عذاب و بلا گرفتار ساختيم اما آنها نه در برابر پروردگارشان تواضع و انقيادى نشان دادند و نه به درگاه او توجه و تضرع مىكنند » ( * ( وَلَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ فَمَا اسْتَكانُوا لِرَبِّهِمْ وَما يَتَضَرَّعُونَ ) * ) ( 1 ) . تضرع چنان كه پيش از اين هم گفته‌ايم در اصل از ماده « ضرع » به معنى پستان گرفته شده و « تضرع » دوشنده است ، سپس به معنى تسليم آميخته با تواضع و خضوع آمده است . يعنى اين حوادث دردناك آنها را هرگز از مركب غرور و سركشى و خود - كامگى فرود نياورد و در برابر حق تسليم نشدند . و اگر در پاره اى از روايات « تضرع » به معنى بلند كردن دستها در هنگام دعا و نماز تفسير شده در واقع بيان يكى از مصداقهاى اين معنى وسيع است . به هر حال ما به اين رحمتها و نعمتها و مجازاتهاى بيدار كننده ادامه مىدهيم و آنها نيز به طغيان و سركشى و لجاجتشان ، « تا هنگامى كه درى از عذاب شديد و دردناك خود به روى آنها بگشائيم و چنان گرفتار شوند كه به كلى مايوس گردند »

--> ( 1 ) « استكانوا » از ماده « سكون » به معنى ساكن شدن در هيئت خضوع و خشوع است ، و در اين صورت از باب افتعال خواهد بود كه در اصل استكنوا بوده و فتحه كاف اشباع و تبديل به الف و در نتيجه « استكانوا » شده است ، و بعضى گفته‌اند از ماده كون از باب « استفعال » است به معنى طلب استقرار در مكانى توام با خضوع و خشوع مىباشد ، و به هر حال حالت تواضع بنده را در برابر پروردگار منعكس مىكند و اينكه بعضى آن را به معنى دعا ذكر كرده‌اند به خاطر آن است كه دعا كردن يكى از مصاديق خضوع و تواضع است احتمال سومى نيز وجود دارد كه از ماده كين ( بر وزن عين ) از باب استفعال باشد زيرا اين ماده به معنى خضوع آمده است ، و تمام اين معانى قريب الافق مىباشد .