66 - ( آيا فراموش كرده‌ايد كه ) در گذشته آيات من بطور مداوم بر شما خوانده مىشد اما شما اعراض مىكرديد و به عقب باز مىگشتيد ؟ ! . 67 - در حالى كه در برابر آن آيات استكبار مىنموديد و شبها در جلسات خود به بدگويى ادامه مىداديد . تفسير : دلهاى فرو رفته در جهل ! از آنجا كه صفات بر جسته و ويژه مؤمنان كه سر چشمه انجام هر گونه كار نيك است و در آيات قبل به آن اشاره شد ، اين سؤال را برمىانگيزد كه اتصاف به اين صفات و انجام اين اعمال ، كار همه كس نيست ، و از عهده همه بر نمىآيد ، در نخستين آيه مورد بحث به پاسخ پرداخته مىگويد : « ما هيچكس را جز به مقدار تواناييش تكليف نمىكنيم » و از هر كس به اندازه عقل و طاقتش مىخواهيم ( * ( وَلا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) * ) . اين تعبير نشان مىدهد كه وظائف و احكام الهى در حدود توانايى انسانها است ، و در هر مورد بيش از ميزان قدرت و توانايى باشد ساقط مىشود و به تعبير علماى اصول ، اين قاعده بر تمام احكام اسلامى حكومت دارد و بر آنها مقدم است . و باز از آنجا كه ممكن است اين سؤال پيش آيد كه چگونه اينهمه انسانها اعمالشان از كوچك و بزرگ ، مورد حساب و بررسى قرار مىگيرد ؟ اضافه مىكند : « و نزد ما كتابى است كه به حق سخن مىگويد ( و تمام اعمال بندگان را ثبت و بازگو مىكند ) و به همين دليل هيچ ظلم و ستمى بر آنها نمىشود » ( * ( وَلَدَيْنا كِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ ) * ) . اين اشاره به نامه‌هاى اعمال و پرونده هايى است كه همه كارهاى آدمى در آن ثبت است و نزد خداوند محفوظ است ، پرونده هايى كه گويى زبان دارد و حق را