* ( زَوْجٍ بَهِيجٍ ) * ) ( 1 ) . در دو آيه بعد به عنوان جمع بندى و نتيجه گيرى كلى ، هدف اصلى از بيان اين دو دليل را ضمن باز گويى پنج نكته تشريح مىكند : 1 - نخست مىگويد : « آنچه در آيات قبل از مراحل مختلف حيات در مورد انسانها و جهان گياهان بازگو شد براى اين است كه بدانيد خداوند حق است » ( * ( ذلِكَ بِأَنَّ اللَّه هُوَ الْحَقُّ ) * ) . و چون او حق است نظامى را كه آفريده نيز حق است ، بنا بر اين نمىتواند بيهوده و بى هدف باشد ، همانگونه كه در جاى ديگر مىخوانيم : وَما خَلَقْنَا السَّماءَ وَالأَرْضَ وَما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا : « ما آسمانها و زمين و آنچه را در ميان اين دو است بيهوده و باطل نيافريديم ، اين گمان و پندار كافران است » ( ص - 27 ) . و چون اين جهان بى هدف نيست و از سوى ديگر هدف اصلى را در خود آن نمىيابيم يقين پيدا مىكنيم كه معاد و رستاخيزى در كار است . 2 - اين نظام حاكم بر جهان حيات به ما مىگويد : « او است كه مردگان را زنده مىكند » ( * ( وَأَنَّه يُحْيِ الْمَوْتى ) * ) .

--> ( 1 ) « هامدة » در اصل به معنى آتشى است كه خاموش شده ، و به زمينى كه گياهانش خشكيده و بى حركت مانده « هامده » گفته مىشود ( مفردات راغب ) بعضى ديگر گفته‌اند « هامدة » به حالتى گفته مىشود كه حد فاصل ميان مرگ و حيات است ( تفسير فى ظلال ) . « اهتزت » از ماده « هز » به معنى تحريك شديد است . « ربت » از ماده « ربو » ( بر وزن علو ) به معنى افزايش و نمو است و « ربا » نيز از همين ماده است . « بهيج » به معنى زيبا و چشمگير و سرورآفرين مىباشد .