الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
148
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
منظور از * ( عَذابُ « يَوْمٍ عَقِيمٍ ) * » مجازات روز قيامت است و اينكه روز قيامت توصيف به « عقيم » ( نازا ) شده اشاره به اين است كه آنها روز ديگرى پشت سر ندارند تا بتوانند به جبران گذشته برخيزند و در سرنوشت خود تغييرى ايجاد كنند . سپس به حاكميت مطلقه پروردگار در روز رستاخيز اشاره كرده مىگويد : « حكومت و فرمانروايى در آن روز مخصوص خدا است » ( * ( الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِلَّه ) * ) . البته اين اختصاص به روز قيامت ندارد ، امروز و هميشه حاكم و مالك مطلق خدا است ، منتهى چون در اين دنيا مالكان و حاكمان ديگرى نيز وجود دارند ، هر چند قلمرو حكومتشان بسيار محدود و ضعيف است و جنبه صورى و ظاهرى دارد ، اما همين امر ممكن است موجب تداعى اين فكر شود كه حاكم و مالك ديگرى غير از خداوند وجود دارد اما در صحنه قيامت كه همه اين مسائل بر چيده مىشود بيش از هر زمان اين حقيقت آشكار مىگردد كه حاكم و مالك تنها او است . به تعبير ديگر دو رقم حاكميت و مالكيت وجود دارد : حاكميت حقيقى كه حاكميت خالق بر مخلوق است و حاكميت اعتبارى و قرار دادى كه ميان مردم معمول است ، در دنيا اين هر دو وجود دارد اما در سراى آخرت حكومتهاى قرار دادى و اعتبارى همه برچيده مىشود تنها حكومت حقيقى خالق جهان باقى مىماند ( 1 ) . به هر حال چون مالك حقيقى او است ، حاكم حقيقى هم او خواهد بود ، لذا او در ميان همه انسانها - اعم از مؤمن و كافر - حكومت و داورى مىكند ، و نتيجه آن همان است كه قرآن به دنبال اين سخن فرموده : « آنها كه ايمان آوردهاند و عمل صالح انجام دادهاند در باغهاى پر نعمت بهشت قرار دارند ، » باغهايى
--> ( 1 ) الميزان جلد 14 صفحه 433 .