الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
12
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و يتيمى را پناه داده ، خداوند او را به خاطر عمل فرزندش بخشيده است ، سپس پيامبر ص فرمود : ميراث خداوند بزرگ به بنده مؤمنش اين است كه فرزندى به او بدهد كه بعد از وى مطيع فرمان خدا باشد ، سپس امام صادق ع بهنگام نقل اين حديث آيه مربوط به زكريا را تلاوت فرمود : * ( فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْه رَبِّ رَضِيًّا ) * . ( 1 ) و اگر گفته شود ظاهر كلمه ارث همان ارث اموال است در جواب خواهند گفت كه اين ظهور قطعى نيست ، چرا كه در قرآن كرارا در ارث معنوى استعمال شده است ( مانند آيه 32 سوره فاطر و آيه 53 سوره مؤمن ) . بعلاوه به فرض كه خلاف ظاهر باشد با وجود قرائن فوق مشكلى نخواهد بود . ولى طرفداران نظر اول مىتوانند اين استدلالات را پاسخ گويند كه مشغله فكرى زكريا پيامبر بزرگ الهى ، مساله اموال به صورت يك مطلب شخصى نبود بلكه به صورت يك منبع فساد يا صلاح براى جامعه بود ، زيرا همانگونه كه در بالا گفته شد ، هدايا و نذور فراوانى براى احبار مىآوردند كه بدست زكريا سپرده مىشد ، و شايد اموالى نيز از طرف همسرش كه از دودمان سليمان بود باقيمانده بود بديهى است وجود يك شخص ناصالح در رأس آنها سبب مفاسد عظيمى مىشد و اين بود كه زكريا را نگران ساخت . و اما صفات معنوى كه براى « يحيى » در اين آيات و آيات ديگر قرآن ذكر شده نه تنها منافاتى با اين مساله ندارد ، بلكه هماهنگ با آن است ، چرا كه او مىخواست اين ثروت عظيم بدست يك مرد الهى بيفتد و از آن در مسير سعادت جامعه بهره بگيرد . اما به عقيده ما اگر از مجموع مباحث فوق چنين نتيجه بگيريم كه « ارث » در اينجا مفهوم وسيعى دارد كه هم ارث اموال را شامل مىشود و هم ارث مقامات
--> ( 1 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 323 و 324