است كه اولا گناهان خويش را به گردن ديگران مىافكنند ، و ثانيا همه جا مىكوشند تا اعمال زشت خود را با منطقهاى غلطى توجيه كنند ، نه تنها در برابر بندگان خدا ، حتى در برابر خود خدا كه از همه چيز آگاه است ؟ ضمنا بايد توجه داشت « مخلصين » جمع « مخلص » ( بفتح لام ) همانگونه كه در تفسير سوره يوسف بيان كرديم كسى است كه به مرحله عالى ايمان و عمل پس از تعليم و تربيت و مجاهده با نفس رسيده باشد كه در برابر وسوسه‌هاى شيطان و هر وسوسه گر نفوذ ناپذير شود ( 1 ) . خداوند به عنوان تحقير شيطان و تقويت قلب جويندگان راه حق و پويندگان طريق توحيد « فرمود : اين راه مستقيم من است . . . » و اين سنت فناناپذيرى است كه من آن را بر عهده گرفته‌ام . . . ( * ( قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ ) * ) . كه « تو هيچگونه تسلط و قدرتى بر بندگان من ندارى مگر گمراهانى كه شخصا بخواهند از تو پيروى كنند » ( * ( إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ ) * ) . يعنى در واقع اين تو نيستى كه مىتوانى مردم را گمراه كنى ، بلكه اين انسانهاى منحرفند كه با ميل و اراده خويش دعوت تو را اجابت كرده ، پشت سر تو گام بر مىدارند . و به تعبير ديگر اين آيه اشاره اى است به آزادى اراده انسانها ، و اينكه ابليس و لشكر او هرگز نمىتوانند كسى را اجبارا به راه فساد بكشانند ، بلكه اين خود انسانها هستند كه دعوت او را لبيك گفته و دريچه‌هاى قلب خويش را به روى او مىگشايند ، و به او اذن دخول مىدهند !

--> ( 1 ) به جلد نهم تفسير نمونه صفحه 377 مراجعه كنيد .