الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
432
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ابراهيم نقل شده است كه روى اسناد همه آنها نمىتوان تكيه كرد و گرنه مساله روشن بود ( 1 ) . اين احتمال نيز وجود دارد كه آيه فوق اشاره به داستان قوم « سبا » باشد كه در سر زمين آباد « يمن » مىزيستند و چنان كه قرآن در سوره سبا آيات 15 - 19 داستان زندگى آنها را بازگو كرده سرزمين بسيار آباد و پر ميوه و امن و امان و پاك و پاكيزه داشتهاند كه بر اثر غرور و طغيان و استكبار و كفران نعمتهاى خدا آن چنان سرزمينشان ويران و جمعيتشان پراكنده شد كه عبرتى براى همگان گشت . جمله : « * ( يَأْتِيها رِزْقُها رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكانٍ ) * » الزاما دليل بر اين نيست كه آن منطقه خود آباد نبوده بلكه ممكن است منظور از « * ( كُلِّ مَكانٍ ) * » اطراف آن شهر و ديار بوده ، و مىدانيم محصولات يك منطقه وسيع معمولا به شهر يا روستاى مركزى انتقال مىيابد . اين نكته نيز لازم به يادآورى است كه هيچ مانعى ندارد آيه فوق اشاره به همه اينها باشد . و در هر حال از آنجا كه تاريخ مناطق بسيارى را به ياد دارد كه گرفتار چنين سرنوشتى شدهاند مشكل مهمى در تفسير آيه باقى نمىماند ، هر چند عدم اطمينان كافى به تعيين محل آن سبب شده است كه بعضى از مفسران آن را يك مثال كلى تلقى كنند ، نه يك منطقه معين ، ولى ظاهر آيات فوق متناسب با اين تفسير نيست بلكه تعبيرات آن همه حكايت از وجود يك واقعيت عينى خارجى مىكند .
--> ( 1 ) همان مدرك .