كه گاهى براى اينكه مثلا كسى دست به محتواى صندوقى نزند و در آن را نگشايد ، آن را محكم مىبندند و بعد از بستن با نخ مخصوصى محكم مىكنند ، و روى آن مهر مىزنند كه اگر آن را بگشايند فورا معلوم خواهد شد ، اين تعبير در اينجا كنايه از نفوذناپذيرى مطلق است . در آيه بعد نتيجه كار آنها چنين ترسيم شده است : « ناچار و قطعا آنها در آخرت زيانكارانند » ( * ( لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الْخاسِرُونَ ) * ) . چه زيان و خسرانى از اين بدتر كه انسان همه امكانات لازم را براى هدايت و سعادت جاويدان در دست داشته باشد ، و بر اثر هوى و هوس همه اين سرمايه‌ها را از دست بدهد . و از آنجا كه در برابر دو گروه گذشته يعنى آنها كه تحت فشار دشمن كلمات كفر آميز را به عنوان تقيه بيان كردند در حالى كه قلبشان مطمئن و مملو از ايمان بود ، و آنها كه با تمام ميل به كفر باز گشتند ، گروه سومى وجود دارند كه همان فريبخوردگانند . آيه بعد به وضع آنها اشاره كرده مىگويد : « پروردگار تو نسبت به كسانى كه فريب خوردند و از ايمان باز گشتند اما بعدا توبه كردند و صدق توبه خود را با هجرت و جهاد و صبر و استقامت به ثبوت رساندند آرى پروردگارت نسبت به آنها غفور و رحيم است » ( * ( ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِنْ بَعْدِ ما فُتِنُوا ثُمَّ جاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ) * ) ( 1 ) . اين آيه دليل روشنى است براى قبول توبه مرتد ، ولى اشخاصى كه در آيه

--> ( 1 ) ضمير « بعدها » به گفته بسيارى از مفسرين به « فتنة » باز مىگردد ، و بعضى گفته‌اند به هجرت و جهاد و صبر كه قبل از آن در آيه آمده است .