و تعقل » كه در بسيارى از آيات قرآن وارد شده است ، و امثال اين برنامه‌هاى انسان شمول كه مىتواند راهگشا در همه زمينه‌ها باشد ، دليل روشنى است بر اينكه در قرآن بيان همه چيز هست . حتى فروع اين دستورهاى كلى را نيز بلاتكليف نگذارده ، و مجرايى كه بايد از آن مجرا اين برنامه‌ها تبيين شود بيان كرده و مىگويد : وَما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوه وَما نَهاكُمْ عَنْه فَانْتَهُوا : « آنچه پيامبر به شما دستور مىدهد اجرا كنيد و آنچه شما را از آن نهى مىكند بازايستيد » ( حشر آيه 7 ) . هر قدر انسان در اقيانوس بىكرانه قرآن ، بيشتر شناور شود و به اعماق آن براى استخراج گوهرهاى برنامه‌هاى سعادت بخش ، فروتر رود ، عظمت اين كتاب آسمانى و شمول و جامعيت آن آشكارتر مىشود . و درست به همين دليل آنها كه در زمينه اين برنامه‌ها دست نياز به اين سو و آن سو ، دراز مىكنند ، مسلما قرآن را نشناخته‌اند ، و آنچه خود دارند ، از بيگانه تمنا مىكنند . اين آيه علاوه بر اينكه اصالت و استقلال تعليمات اسلام را در همه زمينه‌ها مشخص مىكند بار مسئوليت مسلمانان را سنگينتر مىگرداند ، و به آنها مىگويد : با بحث مستمر و پىگير در قرآن ، هر چه را لازم داريد از آن استخراج كنيد . در روايات اسلامى مخصوصا روى جامعيت قرآن به مناسبت همين آيه و مانند آن بسيار تاكيد شده است . از جمله در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم ان اللَّه تبارك و تعالى انزل فى القرآن تبيان كل شىء حتى و اللَّه ما ترك شيئا تحتاج اليه العباد ، حتى لا يستطيع عبد يقول لو كان هذا ، انزل فى القرآن ، الا و قد انزله اللَّه فيه : « خداوند در قرآن هر چيزى را بيان كرده است ، به خدا سوگند