بيچاره اى بگذارند كه شب و روز به آنها خدمت مىكردند . آيا ايجاد تفاوت با عدالت سازگار است ؟ در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه آيا ايجاد تفاوت و اختلاف از نظر رزق و روزى در ميان مردم با اصول عدالت پروردگار و مساواتى كه بايد بر نظام جوامع بشرى حاكم باشد ، سازگار است ؟ در پاسخ اين سؤال بايد به دو نكته دقيقا توجه داشت : 1 - بدون شك اختلافى كه در ميان انسانها از نظر بهره‌هاى مادى و درآمدها وجود دارد قسمت مهمش مربوط به تفاوت استعدادهاى آنها است ، اين تفاوت استعدادهاى جسمانى و روحانى كه سرچشمه تفاوت در كميت و كيفيت فعاليتهاى اقتصادى مىشود بهره بعضى را بيشتر و در آمد بعضى را كمتر مىكند . البته ترديدى نيست كه گاهى صرفا حوادثى كه از نظر ما جنبه تصادف دارد سبب مىشود كه بعضى به مواهب بيشترى دست يابند ، ولى اينها را مىتوان امور استثنايى شمرد ، آنچه پايه و ضابطه اصلى در غالب موارد است ، همان تفاوت در كميت يا كيفيت تلاشها است ( البته موضوع بحث ما يك جامعه سالم و خالى از استثمار و بهره كشيهاى ظالمانه است ، نه جوامع منحرف كه از قوانين آفرينش و نظام انسان بركنارند ) . حتى كسانى را كه گاهى ما آنها را انسانهاى بى دست و پا و بىعرضه اى مىپنداريم و از اينكه در آمدهاى قابل ملاحظه اى دارند تعجب مىكنيم اگر با دقت بيشترى دو جسم و روان و اخلاق آنها بينديشيم و قضاوتهايى كه از مطالعات سطحى سرچشمه مىگيرد ، دور بيفكنيم ، خواهيم ديد كه آنها غالبا نقطه قوتى داشته‌اند كه به جايى رسيده‌اند ( باز تكرار مىكنيم موضوع بحث ما جامعه سالمى است كه از استثمار دور باشد ) .