الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
266
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
57 - آنها ( در پندار خود ) براى خداوند دخترانى قرار مىدهند ، منزه است او ( از اينكه فرزندى داشته باشد ) ولى براى خودشان آنچه را ميل دارند قائل مىشوند . 58 - در حالى كه هر گاه به يكى از آنها بشارت دهند دخترى نصيب تو شده صورتش ( از فرط ناراحتى ) سياه مىشود ، و مملو از خشم مىگردد ! 59 - از قوم و قبيله خود بخاطر بشارت بدى كه به او داده شده متوارى مىگردد ( و نمىداند ) آيا او را با قبول ننگ نگهدارد ، يا در خاك پنهانش كند ؟ چه بد حكمى مىكنند ؟ ! 60 - براى آنها كه ايمان به سراى آخرت ندارند صفات زشت است ، و براى خدا صفات عالى است و او عزيز و حكيم است . تفسير : آنجا كه تولد دختر ننگ بود ! از آنجا كه در آيات گذشته بحثهايى مستدل پيرامون نفى شرك و بت پرستى آمده بود ، اين آيات به بخشى از بدعتهاى شوم و عادتهاى زشت مشركان مىپردازد تا دليل ديگرى باشد براى محكوم ساختن شرك و بت پرستى ، و در همين رابطه به سه قسمت از اين بدعتها و عادات شوم اشاره مىكند . نخست مىگويد : « اين مشركان براى بتهايى كه هيچگونه سود و زيانى از آنها سراغ ندارند ، سهمى از آنچه به آنها روزى دادهايم قرار مىدهند » ( * ( وَيَجْعَلُونَ لِما لا يَعْلَمُونَ نَصِيباً مِمَّا رَزَقْناهُمْ ) * ) ( 1 ) .
--> ( 1 ) مفسران در معنى جمله * ( لِما لا يَعْلَمُونَ ) * و ضميرى كه در اين جمله است ، دو تفسير ذكر كردهاند نخست اينكه ضمير « لا يعلمون » به مشركان باز گردد ، يعنى مشركان سهمى براى بتها قرار مىدادند كه از آنها خير و شرى سراغ نداشتند ( و ما نيز همين تفسير را در بالا انتخاب كرديم ) ديگر اينكه ضمير به خود بتها باز گردد يعنى براى بتها كه مطلقا شعور و علم و عقل نداشتند ، سهمى قرار مىدادند ، ولى در اين صورت يك نوع تضاد در تعبيرات آيه احساس مىشود زيرا « ما » معمولا براى موجود غير عاقل است ، در حالى كه صيغه يعلمون معمولا براى جمع عاقل است ( و اين دو با هم سازگار نيست ) اما بنا بر تفسير اول « ما » به بتها اشاره مىكند و « لا يعلمون » به عبادت كنندگان آنها .