الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
262
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
نعمتى ندادهاند كه شكرش لازم باشد ، بلكه سر تا پاى وجود شما را نعمتهاى خدا فرا گرفته است ، با اينحال بندگى او را رها مىكنيد و به سراغ بتها مىرويد ! علاوه بر اين « هنگامى كه ناراحتيها ، مصائب ، بلاها و رنجها به سراغ شما مىآيد براى دفع آنها تنها دست تضرع به درگاه او برمىداريد و او را مىخوانيد » ( * ( ثُمَّ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْه تَجْئَرُونَ ) * ) . بنا بر اين اگر پرستش بتها به خاطر دفع ضرر و حل مشكلات است ، آن هم كه از ناحيه خدا است و شما نيز عملا ثابت كردهايد كه در سختترين حالات زندگى همه چيز را رها مىكنيد و تنها به در درگاه او مىرويد . و اين چهارمين بيان براى مساله توحيد عبادت است . « تجئرون » در اصل از ماده جؤار ( بر وزن غبار ) به معنى آواى چهار پايان و وحوش است كه بىاختيار به هنگام درد و رنج سر مىدهند و سپس به عنوان كنايه در همه ناله هايى كه بىاختيار از درد و رنج برمىخيزد به كار رفته است ، انتخاب اين تعبير در اينجا مخصوصا اين نكته را مىرساند كه در آن زمان كه مشكلات فوق العاده زياد مىشود و كارد به استخوان مىرسد و بىاختيار فرياد درد و رنج مىكشيد ، آيا در آن زمان جز « اللَّه » را مىخوانيد ؟ ! پس چرا در حال آرامش و مشكلات كوچك دست به دامن بت مىزنيد ؟ ! آرى در اين گونه موارد خداوند نداى شما را مىشنود و به آن پاسخ مىگويد و مشكلاتتان را بر طرف مىسازد « سپس هنگامى كه زيان و رنج را از شما بر طرف ساخت گروهى از شما براى پروردگارشان شريك قرار مىدهند » و به سراغ بتها مىروند ( * ( ثُمَّ إِذا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ ) * ) . در حقيقت قرآن به اين نكته باريك اشاره مىكند كه فطرت توحيد در وجود همه شما هست ، ولى در حال عادى ، پردههاى غفلت و غرور و جهل و تعصب