الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
260
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
2 - در اينجا همه معبودهاى باطل ، يكى محسوب شده ، مىگويد آنها را در مقابل حق قرار ندهيد ، و دو معبود ( حق و باطل ) را نپرستيد . 3 - عربهاى جاهلى در حقيقت دو معبود براى خود انتخاب كرده بودند : معبودى كه خالق و آفريننده جهان است يعنى اللَّه كه به او اعتقاد داشتند ، و ديگر معبودى كه او را واسطه ميان خود و اللَّه و منشا خير و بركت و نعمت مىدانستند ، يعنى بتها . 4 - ممكن است آيه فوق ناظر به نفى عقيده « ثنويين » ( دوگانه پرستان ) همانها كه قائل به خداى خير و خداى شر بودند باشد ، چرا كه آنها منطقى هر چند ضعيف و نادرست براى خود در اين دوگانه پرستى داشتند ولى بت پرستان عرب حتى اين منطق ضعيف را هم نداشتند . مفسر بزرگ مرحوم طبرسى در ذيل همين آيه جمله لطيفى از بعضى از حكماء نقل مىكند و آن اينكه « پروردگار به تو دستور داده است كه دو معبود را مپرست ، اما تو آن همه معبود براى خود ساختى ، نفس سركش تو بتى است ، و هوى و هوست بت ديگر ، و دنيا و هدفهاى ماديت بتهاى ديگر ، تو حتى در برابر انسانها سجده مىكنى تو چگونه يگانه پرستى » ؟ ! و به دنبال اين دستور ضمن سه آيه ، دليل توحيد عبادت را با چهار بيان مشخص مىكند : نخست مىگويد : « آنچه در آسمانها و زمين است از آن او است » ( * ( وَلَه ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ) . آيا در مقابل كسى كه مالك عالم هستى است بايد سجده كرد يا بتهاى فاقد همه چيز ؟ سپس اضافه مىكند نه تنها آسمانها و زمين از آن او است كه « همواره دين