الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
256
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و آمدى دارند و حضور و غيابى ، نه به معنى جسمانى و مادى است تا در مفهوم دابه داخل گردند . در حديثى از پيامبر ص مىخوانيم : « خداوند فرشتگانى دارد كه از آغاز آفرينش آنها تا روز رستاخيز براى خدا سجده مىكنند و در آن روز سر از سجده بر مىدارند و مىگويند ما عبدناك حق عبادك : ما حق عبادت ترا انجام نداديم « ! جمله » * ( وَهُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ ) * « اشاره به وضع حال فرشتگان است ، كه آنها در خضوع و سجده در پيشگاه حق كمترين استكبار به خود راه نمىدهند . لذا بلافاصله بعد از آن به دو قسمت از صفات آنها كه تاكيدى است بر نفى استكبار اشاره كرده مىگويد : « آنها از مخالفت پروردگارشان كه حاكم بر آنها است مىترسند » ( * ( يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ) * ) . « و آنچه را ماموريت دارند به خوبى انجام مىدهند » ( * ( وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ ) * ) . همانگونه كه در آيه 6 سوره تحريم درباره گروهى از فرشتگان مىخوانيم ( لا يَعْصُونَ اللَّه ما أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ ) : « آنها در اطاعت فرمان خدا سرپيچى نمىكنند و آنچه را دستور داده شده است انجام مىدهند » . از اين آيه به خوبى استفاده مىشود كه نشانه نفى استكبار دو چيز است : ترس در برابر مسئوليتها ، و انجام فرمانهاى خدا بدون چون و چرا كه يكى اشاره به وضع روانى افراد غير مستكبر دارد ، و ديگرى اشاره به طرز عمل آنها و برخوردشان با قوانين و دستورات ، و دومى انعكاسى است از اولى و تحقق عينى آن است .