و امثال او را در اين جهان و جهان ديگر بازگو كرد . در تواريخ آمده است كه در زمان خلفاء هنگامى كه اموال بيت المال تقسيم مىشد ، و نوبت به مهاجرين ميرسيد به آنها مىگفتند : سهم خود را بگيريد ، اين همانست كه خدا در اين دنيا به شما وعده داده و آنچه در انتظار شما در جهان ديگر است بيشتر است ، سپس آيه فوق را مىخواندند ( 1 ) . تفسير : پاداش مهاجران بارها گفته‌ايم يكى از مؤثرترين روشها در برنامه‌هاى تربيتى كه قرآن از آن استفاده مىكند روش مقايسه و مقارنه است كه هر چيزى را با ضدش در برابر هم قرار دهند تا موضع هر كدام به روشنى مشخص شود ، در تعقيب آيات گذشته كه از منكران قيامت و مشركان لجوج سخن مىگفت ، آيات مورد بحث از مهاجران راستين و پاكباز سخن مىگويد ، تا وضع دو گروه در مقايسه با يكديگر روشن گردد . نخست مىگويد : « كسانى كه مورد ستم واقع شدند سپس براى خدا هجرت كردند ، در اين دنيا جايگاه و مقام خوبى به آنها مىدهيم » ( * ( وَالَّذِينَ هاجَرُوا فِي اللَّه مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً ) * ) . اين پاداش دنياى آنهاست « اما پاداش آخرت ، اگر بدانند ، بسيار بزرگتر است » ( * ( وَلأَجْرُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ ) * ) . در آيه بعد اين مهاجران راستين و پر استقامت و با ايمان را با دو صفت

--> ( 1 ) مجمع البيان ذيل آيه