را نداده كه بر قرآن موجود چيزى افزوده شده باشد ( دقت كنيد ) . از اين كه بگذريم اگر به اين موضوع دقت كنيم كه قرآن براى مسلمانان همه چيز بوده قانون اساسى ، دستور العمل زندگى ، برنامه حكومت ، كتاب مقدس آسمانى ، و رمز عبادت ، روشن مىشود كه اصولا كم و زياد در آن امكان نداشته است . قرآن كتابى بود كه مسلمانان نخستين همواره در نمازها ، در مسجد ، در خانه ، در ميدان جنگ ، بهنگام روبرو شدن با دشمنان و بعنوان استدلال بر حقانيت مكتب از آن استفاده مىكردند حتى از تواريخ اسلامى استفاده مىشود كه تعليم قرآن را مهر زنان قرار مىدادند ! ، و اصولا تنها كتابى كه در همه محافل مطرح بوده و هر كودكى را از آغاز عمر با آن آشنا مىكردند و هر كس ميخواست درسى از اسلام به خواند آن را به او تعليم مىدادند همين قرآن مجيد بود . آيا با چنين وضعى كسى احتمال مىدهد كه دگرگونى در اين كتاب آسمانى رخ دهد ، بخصوص اينكه ما در آغاز جلد اول همين تفسير ثابت كرديم كه قرآن به صورت يك مجموعه با همين شكل فعلى در عصر خود پيامبر جمعآورى شده بود ، و مسلمانان سخت به ياد گرفتن و حفظ آن اهميت مىدادند ، و اصولا شخصيت افراد در آن عصر تا حد زيادى به اين شناخته مىشد كه چه اندازه از آيات قرآن را حفظ كرده بودند . عدد حافظان قرآن به اندازه اى زياد بود كه در تواريخ مىخوانيم در يكى از جنگها كه زمان ابو بكر واقع شد چهارصد نفر از قاريان قرآن به قتل رسيدند ( 1 ) . و در داستان « بئر معونه » ( يكى از آباديهاى نزديك مدينه ) و جنگى كه در آن منطقه در حيات پيامبر ص اتفاق افتاد مىخوانيم كه جمع كثيرى

--> ( 1 ) منتخب كنز العمال بنا به نقل البيان فى تفسير القرآن صفحه 260 .