الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
7
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
چگونه يوسف اين پيامبر بزرگ حاضر شد ، خزانه دارى يا نخست وزيرى يكى از طاغوتهاى زمان را بپذيرد ؟ و با او همكارى كند ؟ پاسخ اين سؤال در حقيقت در خود آيات فوق نهفته است ، او به عنوان يك انسان حفيظ و عليم ( امين و آگاه ) عهده دار اين منصب شد ، تا بيت المال را كه مال مردم بود به نفع آنها حفظ كند و در مسير منافع آنان به كار گيرد ، مخصوصا حق مستضعفان را كه در غالب جامعهها پايمال مىگردد به آنها برساند . به علاوه او از طريق علم تعبير - چنان كه گفتيم - آگاهى داشت كه يك بحران شديد اقتصادى براى ملت مصر در پيش است كه بدون برنامه ريزى دقيق و نظارت از نزديك ممكن است جان گروه زيادى بر باد رود ، بنا بر اين نجات يك ملت و حفظ جان انسانهاى بىگناه ايجاب مىكرد كه از فرصتى كه بدست يوسف افتاده بود به نفع همه مردم ، مخصوصا محرومان ، استفاده كند ، چرا كه در يك بحران اقتصادى و قحطى پيش از همه جان آنها به خطر مىافتد و نخستين قربانى بحرانها آنها هستند . در « فقه » در بحث قبول ولايت از طرف ظالم نيز اين بحث بطور گسترده آمده است كه قبول پست و مقام از سوى ظالم هميشه حرام نيست ، بلكه گاهى مستحبّ و يا حتى واجب مىگردد و اين در صورتى است كه منافع پذيرش آن و مرجحات دينيش بيش از زيانهاى حاصل از تقويت دستگاه باشد . در روايات متعددى نيز مىخوانيم كه ائمه اهل بيت ع به بعضى از دوستان نزديك خود ( مانند على بن يقطين كه از ياران امام كاظم ع بود و وزارت فرعون زمان خود هارون الرشيد را به اجازه امام پذيرفت ) چنين اجازه اى را مىدادند . و به هر صورت قبول يا رد اين گونه پستها تابع قانون اهم و مهم است ، و بايد سود و زيان آن از نظر دينى و اجتماعى سنجيده شود ، چه بسا كسى كه قبول چنين مقامى مىكند سرانجام به خلع يد ظالم مىانجامد ( آن چنان كه طبق بعضى از روايات در جريان زندگى يوسف اتفاق افتاد ) و گاه سرچشمه اى مىشود براى