تفسير : پيكار با كفار و منافقان سر انجام در اين آيه دستور به شدت عمل در برابر كفار و منافقان داده و مىگويد : اى پيامبر ! با كافران و منافقان جهاد كن « ( * ( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنافِقِينَ ) * ) . « و در برابر آنها روش سخت و خشنى در پيشگير ( * ( وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ) * ) . اين مجازات آنها در دنياست ، و در آخرت « جايگاهشان دوزخ است كه بدترين سرنوشت و جايگاه است » ( * ( وَمَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ) * ) . البته طرز جهاد در برابر « كفار » روشن است ، و آن جهاد همه جانبه ، و مخصوصا جهاد مسلحانه است ، ولى در طرز جهاد با « منافقان » بحث است ، زيرا مسلما پيامبر ص با منافقان جهاد مسلحانه نداشت ، چه اينكه منافق كسى است كه ظاهرا در صفوف مسلمين قرار دارد و به حكم ظاهر محكوم به تمام آثار اسلام است . هر چند در باطن كارشكنى مىكند ، چه بسا افرادى كه مىدانيم ايمان واقعى ندارند ، ولى بخاطر اظهار اسلام نمىتوانيم رفتار يك نامسلمان با آنها كنيم . لذا همانگونه كه از روايات اسلامى و گفتار مفسران استفاده مىشود بايد گفت : منظور از جهاد با منافقان انواع و اشكال ديگر مبارزه غير از مبارزه مسلحانه است ، مانند مذمت و توبيخ و تهديد و رسوا ساختن آنها ، و شايد جمله « * ( وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ) * » اشاره به همين معنى باشد . البته اين احتمال در تفسير آيه وجود دارد كه منافقان ما دام كه وضعشان آشكار ، و اسرار درونشان بر ملا نشده ، داراى احكام اسلامند ، اما هنگامى كه وضعشان مشخص شد به حكم كفار حربى خواهند بود ، و در اين حال نبرد مسلحانه نيز با آنها مجاز است .